Osmanlı düşüncesinde İbn Sinâ şarihlerinden Hadimî ve İhlâs Sûresi hâşiyesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, FELSEFE VE DİN BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2011
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMİNE TAŞÇİ
Danışman: İBRAHİM MARAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Felsefe, kelam ve tasavvufun terkibinden oluşan Osmanlı düşüncesinde İbn Sinâ önemli bir yere sahiptir. Nitekim O, verdiği eserler ve ortaya koyduğu düşüncelerle asırlara meydan okuyup düşünce çevrelerince tanınmayı başarmış ve kendi düşüncelerini temel alan bir geleneğin kurulmasını da sağlamıştır. Oluşan bu İbn Sinâ geleneğinin Osmanlı düşüncesine yansımasının bir boyutunu eserlerine yazılan şerh ve hâşiyeler oluşturmaktadır. Özellikle de onun göz ardı edilen yönlerinden biri olan müfessirlik vasfını öne çıkartan ve varlık teorisini temellendirmek gayesiyle kaleme aldığı İhlâs sûresi tefsiri buna verilebilecek örneklerden biridir. Biz de bu çalışmamızda ilk olarak Osmanlı düşüncesinde İbn Sinâ'nın yerini şerhler çerçevesinde ortaya koyduk. Daha sonra ise Osmanlı'da bir çeşit selefi düşünceyi temsil eden isimlerden Birgivî'nin şarihi olan Hadimî'nin hayatını ve eserlerini birinci bölümde inceledikten sonra onun göz ardı edilen yönlerinden biri olan İbn Sinâ şarihliğini İhlâs sûresine yazmış olduğu hâşiye çerçevesinde ele aldık. Bunu yaparken yazma halinde bulunan bu hâşiyenin ulaşabildiğimiz nüshalarını belirttikten sonra şerhin Türkçeye çevirisine yer verdik. Üçüncü bölümde ise Hadimî'nin bu hâşiyesini temel alarak İbn Sinâ ile Hadimî'nin varlık, yaratma ve birlik anlayışlarını inceledik.Felsefe karşıtı bir çizgiye mensup bir âlim olarak görülen Hadimî'nin aslında felsefenin göz ardı edildiği bir dönemde böyle bir şerh yazmış olması onun felsefi düşünceyi önemsediğini göstermektedir. Şerhi değerlendirdiğimizde de bu görüşümüz kuvvetlenmektedir. Nitekim o, varlık meselesinde hemen hemen İbn Sinâ'yla aynı görüşleri paylaşmaktadır.Anahtar Kelimeler: Vacib- Mümkün, Mahiyet-Vücud, Zat-Sıfat, Birlik, Sudur