Bölgesel dayanıklılık ve uyum kapasitesi kavramı: Türkiye'de ekonomik krizlerin bölgesel etkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, BEŞERİ VE İKTİSADİ COĞRAFYA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: LEVENTCAN GÜLTEKİN
Danışman: NURETTİN ÖZGEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Küreselleşme süreci, ülkeler arasındaki ekonomik entegrasyonu artırmıştır. Artan bu entegrasyon, bölgesel ekonomilerin de küresel sistemle doğrudan etkileşime geçmesini sağlamış ve bölgeleri küresel ölçekte rekabet eden yeni aktörler haline getirmiştir. Bölge ekonomilerinin küresel üretim ağları ile bağlantısının artmasının dış ticaret, doğrudan yabancı yatırım, bilgi transferi, finans kaynaklarına erişim gibi bir çok avantajı bulunmak ile birlikte küresel ekonomideki olası durgunluk ve sarsıntıların doğrudan bölgeyi etkilebilmesi gibi riskleri de bulunmaktadır. Özellikle 2008 krizinin olumsuz etkilerinin bazı bölgelerde kalıcılaşması bazı bölgelerin krizden etkilenmeyip ya da hızlıca toparlanabilmesi bölgelerin çeşitli ekonomik şoklara performansı konusunu ön plana çıkarmıştır. Devam eden süreçte akademik yazın ve politik gündem de bölgelerin çeşitli ekonomik şoklar karşısında direnç gösterebilmesi, etkilendiyse hızla toparlanabilmesini ifade eden "bölgesel ekonomik dayanıklılık ve uyum (regional economic resilience)" kavramı, giderek daha fazla yer almaya başlamıştır. Bu çalışma Türkiye'nin geçirdiği bazı ekonomik krizlerin Düzey-2 bölge ekonomilerine etkilerini ve bölgelerin krize karşı nasıl tepki verdiğini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda, öncelikle bölgesel ekonomik dayanıklılık ve uyum kavramı ve konuya ilişkin yaklaşımlara yönelik literatür değerlendirmesi yapılmıştır. Bu yaklaşımlara bağlı olarak dayanıklılık ve uyumun ölçülmesi ile ilgili çeşitli akademik çalışmalara ve kullanılan yöntemlere değinilmiştir. Ardından 1994, 2001 ve 2008 ekonomik krizlerinin bölgelere etkileri ve bölgelerin krizden toparlanma performansları haritalama yöntemiyle ortaya koyulmuş, kriz ve toparlanma dönemlerinde mekânsal bağımlılığın olup olmadığı çeşitli mekânsal istatistik yöntemleri ve mekânsal korelasyon katsayıları ile incelenmiştir. Analiz sonuçlarına göre gerek kriz gerekse kriz sonrası toparlanma dönemlerinde bölgeler arası önemli ölçüde mekânsal bağımlılık ilişkisinin bulunduğu, bölge ekonomilerinin performansını çevre bölgelerin etkilediği görülmüştür. Ayrıca gereken veri ihtiyacı karşılanabildiği için 1994 ve 2008 krizlerine ilişkin dayanıklılık ve uyum endeksi hesaplanmıştır. Oluşturulan endeks değerlerinin sonuçları, olası bölgesel politika müdahaleleri açısından altyapı oluşturmaktadır. Anahtar Kelimeler: Dayanıklılık ve Uyum, Ekonomik Kriz, Mekânsal İstatistik, Moran's I İstatistiğ