Mevsimlik Gezici Tarım İşçiliğinde Çalışan Çocukların Çok Boyutlu Yoksunluk Kriterlerine Göre Analizi: Ankara ve Şanlıurfa İlleri Araştırması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarım Ekonomisi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Emine ARSLAN PAULİ
Danışman: Bülent Gülçubuk
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Mevsimlik gezici tarım işçisi çocukların mevcut durumunu çok boyutlu
olarak incelemek ve bu çocukların ‘yoksunluklarını’ çok boyutlu yoksunluk
kriterlerini kullanarak ortaya koymak tezin amacını oluşturmaktadır.
Ankara ili Balâ ilçesine gelen mevsimlik gezici tarım işçisi 80 hane ile
yüz yüze görüşülen bu çalışmada, hanelerin demografik bilgileri ve çalışma
durumları ile ilgili bilgiler alınmıştır. Bunun yanında, hanelerde mevsimlik
gezici tarım işçiliği yapan 10-17 yaş grubundaki 128 çocuk ile yüz yüze görüşme
yapılmıştır. Analizde, mevsimlik tarım işçisi çocukların yoksunlukları, beslenme,
eğitim, korunma, barınma, sanitasyon, su, teknoloji ve bilgiye erişim,
katılımcılık boyutları ile ele alınmıştır. Mevsimlik gezici tarım işçilerinin
genel olarak geldiği Şanlıurfa ili Eyyübiye ilçesinde odak grup görüşmeleri ile
oradaki yetişkin ve çocukların yaşam koşulları incelenmiştir.
MODA (Çoklu Örtüşen Yoksunluk Analizi) ile Balâ ilçesi araştırması
sonuçlarına göre hangi yoksunlukların eşzamanlı olarak mevsimlik tarım işçisi
çocuklar tarafından yaşandığı analiz edilmiştir. Çok boyutlu yoksunluk
analiziyle, çocukların tümünün ele alınan 8 boyutun en az 3 boyutunda eş
zamanlı olarak yoksun olduğu, çocukların %60,2’sinin ise 8 boyutun en az
6’sında çok boyutlu yoksunluğa maruz kaldıkları görülmüştür. Çocukların tamamı
sanitasyon, %87,5’i su, %73,4’ü korunma, %70,3’ü barınma, %68’i eğitim,
%65,6’sı beslenme, %64,1’i teknoloji ve bilgiye erişim ve %45,3’ü katılımcılık
boyutunda yoksundur. Diğer yandan, Eyyübiye ilçesindeki odak grup görüşmelerine
göre, ekonomik durumun mevsimlik tarım işçiliğine yol açmasının ve bunun da okula
devamı engellemesinin yanında, okul terkinin sebepleri arasında, özellikle
çocuk ve gençlerin okul ve çevresinde bağımlılık yapıcı madde kullanımı ile
akran zorbalığı ile karşı karşıya kalması gibi başka sebeplerin de bulunduğu gözlemlenmiştir.