Yabancı dil sözcük öğretiminde bilgisayar desteğinin katkısı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, YABANCI DİL ÖĞRETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2005
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜLENT OKUTUCU
Danışman: ÜNAL KAYA
Özet:ÖZET Günümüzde sözcük öğretimi, yabancı dil öğretiminin temel alanlarından birisi sayılmaktadır. Ancak sözcük çalışmalarına, bazı ders kitaplarında az, bazılarında ise hiç yer verilmediği yabancı dil eğitimcileri tarafından dile getirilmekte ve sözcük çalışmalarının sınıf etkinlikleri içinde de çok fazla önemsenmediği, sözcük öğreniminin öğrenciye bırakıldığı bilinmektedir. Sözcük öğreniminin öğrenciye bırakılması, öğrenciden kaynaklanan faktörlerden dolayı öğrenme amaçlarına ulaşmayı engellemektedir. Son zamanlarda yabancı dil öğretimi açısından sözcük öğretiminin önemi kavranmış ve bu alana ilişkin yeni çalışmalar yapılmaktadır. Dört bölümden oluşan bu çalışmada, yabancı dil sözcük öğretiminde bilgisayar destekli öğretimin etkililiği sınanmış, bu yöntemin etkililik derecelerini ortaya koyan deneysel araştırma bulgularına ulaşılmıştır. Araştırmanın birinci bölümünde araştırmanın amacı, problemi, önemi, varsayımları, sayıltıları, sınırlılıkları, araştırmada sıkça geçen terimlerin tanımları verilmiştir. Araştırmanın ikinci bölümünde sözcük öğretiminin yabancı dil öğretimindeki yeri ve önemi üzerinde durulmuş.sözcük bilgisinin iletişimin temelini oluşturduğu vurgulanmış, sözcük öğrenmeyi etkileyen faktörlere değinilmiş, sözcüklerin hangi kriterlere göre sınıflandırıldığı belirtilmiş, sözcük öğrenme zorluklarının neler olduğu açıklanmaya çalışılmıştır. Ayrıca sözcük öğretimi ve anlam açıklama yöntemlerinde nelere dikkat edilmesi gerektiği, sözcüklerin sunumu ve alıştırmaların yapılmasında bağlamın önemi, sözel ve sözel olmayan anlam açıklama yöntemleri üzerinde durulmuş, amaç dil (tek dil) ve iki dil ile yapılan açıklama yöntemleri incelenerek bu yöntemlerin var olan dil seviyesi, ders etkinlikleri ve öğrenen faktörlerine bağlı olarak değişkenlik gösterdiği belirtilmiştir. iiYabancı dil sözcük öğretiminde dikkat edilmesi gereken ilkeler maddeler halinde sunulmuş, sözcük öğrenme tekniklerinin neler olduğu açıklanmaya çalışılmış, sözcük alıştırmalarının önemi ve çeşitleri üzerinde durularak, bunların iletişimsel ve zihinsel gelişmeyi sağlaması gerektiği, aktif ve pasif sözcük dağarcığının aynı ölçüde gelişimine yardımcı olacak şekilde sistematik olarak yapılması gerektiği vurgulanmıştır. Alıştırmaların gerçeğe yakın olmasının ve motivasyonu sağlamasının önemi, konu ve duruma bağlı olarak doğrudan dil kullanımını sağlaması üzerinde durulmuştur. Ayrıca sözlük alıştırmaları ve bilgisayar destekli alıştırmaların katkılarına değinilmiş, yabancı dil öğreniminde kalıcılığın ancak bilinçli tekrarlar ile sağlanabileceği belirtilmiştir. Bilgisayar destekli öğretimin önemi, bilgisayarın yabancı dil eğitiminde kullanılması konuları üzerinde durularak, bilgisayar destekli öğretim yönteminin yabancı dil öğretimine katkıları açıklanmış, dil öğretimi alanında kullanılan bilgisayar programlarının çeşitleri, nitelikleri ve içerikleri sunularak, bu yazılım programlarının güçlü ve zayıf yönleri belirtilmiş, uygulamaların nasıl olduğu açıklanmıştır. Ayrıca eğitsel oyunlar içeren bilgisayar programlarının aktif öğrenmeyi sağladığına değinilerek, eğitimde oyunların kullanılmasının etkili bir motivasyon sağladığı, öğreneni sürekli faal tuttuğu vurgulanmıştır. Bilgisayar destekli yabancı dil öğretiminde en çok kullanılan tekniğin test olduğu ifade edilerek, kullanılan en yaygın test türlerinin kısa cevap gerektiren veya çoktan seçmeli testler olduğu açıklanmıştır. Yabancı dil öğreniminde bilgisayar destekli öğretimin faydaları ve sınırlılıkları maddeler halinde sıralanmış, bu öğretim yönteminde sözcük bilgisi öğretiminin önemli bir yer tuttuğu belirtilmiştir. mÜçüncü bölümde problemin çözümünde izlenen yönteme yer verilmiş ve sırasıyla araştırma modeli, evren ve örnekleri, veri toplama araçları, uygulamada kullanılan kaynaklar, uygulama, verilerin toplanması ve çözümlenmesinde kullanılan istatiksel yöntem ve teknikler yer almıştır. Dördüncü bölümde ise araştırma sonucunda elde edilen bulgular ve bu bulguların yorumlanması yapılmış, beşinci bölümde de bu bulgulara bağlı olarak araştırma sonucu tespit edilmiştir. iv