Şah Abbas Döneminde İspanya-İran ilişkileri (1587-1629)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2009

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EMRAH NAKİ

Danışman: ABDULLAH GÜNDOĞDU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kafkaslardan Akdeniz'e kadar uzanan, en stratejik yollar üzerinde hakimiyet kuran Osmanlı imparatorluğunun egemenliği, dönemin Avrupa'sının hamisi konumuna yükselen İspanya İmparatorluğunu kaçınılmaz bir rekabete sürüklemişti. Bu durum karşısında İspanya bazı stratejik ve diplomatik tedbirler almak durumundaydı. Dönemin başat gücü olan Osmanlı'ya karşı Avrupa devletleri ve Rusya, bu gerekli tedbirleri yerine getirmek maksadıyla Osmanlıların hasmı olan İran ile diplomatik teşebbüslere giriştiler. Yürütülen diplomasi aracılığıyla hedeflenen Osmanlı İmparatorluğunu bir çember etrafında boğmak, yok etmekti.Timur'dan beri devamlılık halini alan bu temaslar, Şah Abbas döneminde doruk noktasına ulaştı. Kaos'a sürüklenen Safevî Devleti'ni tekrar küllerinden inşa eden bu hükümdar, ülkesinin kaybettiği toprakları birer birer geri almasını bildiği gibi, devletinin kurumlarını da sağlam temeller üzerine oturttu. Dış politik tesirlere karşı edilgen hale gelmiş olan İran'ı güçlü ve atak bir konuma dönüştüren Şah Abbas'ın, kendisini olduğu kadar Batı'yı da tehdit eden Osmanlı gücü karşındaki başarılı mücadelesi, ister istemez Osmanlı'nın diğer düşmanlarının dikkatini çekti. Bu doğrultuda kurulmaya çalışılan temaslarının ana konusu olarak Osmanlılara karşı düşmanlarıyla ittifak kurmak şeklindeki dış siyasetinde başarısını kanıtladı. 16. yüzyılın sonu ve 17. yüzyılın ilk çeyreği uluslararası ilişkilerinin başlıca sorunu bu çerçevede algılanmıştır.Her ne kadar çalışma konusu İran ve İspanya ekseninde ele alınmışsa da bu tezin gerçek öznesi Osmanlıdır diyebiliriz. Sebep olduğu tarihsel sonuçlar neticesinde her başat gücün sahip olduğu egemenliğe son vermek isteyecek başka devletlerin varlığı normaldir. Bu tezde anlatılan asıl nokta, Osmanlının bu konumunu ortadan kaldırmak için ne gibi girişimlerin gerçekleştirildiğidir.