Evde sağlık hizmeti alan yaşlı bireylerin beslenme durumlarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, BESLENME VE DİYETETİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÇAĞDAŞ SALİH MERİÇ
Danışman: NURCAN YABANCI AYHAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma Ağustos-Ekim 2016 tarihleri arasında T.C. Sağlık Bakanlığı Samandağ Devlet Hastanesi Evde Sağlık Hizmeti Birimi'ne kayıtlı olan 65 yaş ve üzeri 40 erkek ve 80 kadın toplam 120 yaşlı üzerinde yürütülmüştür. Araştırma verileri anket formu ile yaşlılar veya vasileri ile yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak toplanmıştır. Araştırmaya katılan yaşlılara uygulanan anket formu; yaşlılara ilişkin genel bilgileri, yaşlıların genel beslenme alışkanlıklarını, rutin olarak bakılan biyokimyasal parametreleri ve Mini Nutrisyonel Değerlendirme-Kısa Form (MNA-SF) ölçeği ile yaşlıların malnutrisyon durumlarının değerlendirilmesini içermiştir. Yaşlıların ortalama yaşları 81,3±8,3 yıldır. Yaşlıların %85,8'inin ağızdan, %14,2'sinin ise enteral (Perkütan Endoskopik Gastrostomi+Nazogastrik /PEG+NG) yolla beslendiği; ağızdan beslenen yaşlıların ise %65,0'ının katı besinler, %31,1'inin ise sıvı besinler tükettiği belirlenmiştir. Evde sağlık hizmeti alan yaşlıların %93,3'ünün beslenme sorunu yaşadığı, %81,7'sinin protez (takma) diş kullandığı, %40,0'ının sindirim sorunu yaşadığı, %88,3'ünün tat duyusunun, %87,5'inin ise koku duyusunun azaldığı saptanmıştır. Ağızdan beslenen yaşlıların %25,2'sinde, enteral (PEG+NG) beslenen yaşlıların ise %70,6'sında şu an deride hassaslık veya yara bulunmaktadır. Ayrıca ağızdan beslenen yaşlıların %34,6'sı 6 aydır, enteral (PEG+NG) beslenen yaşlıların ise %33,3'ü 12 aydır bu şikayetin devam ettiğini bildirmiştir. Yaşlıların beslenme durumlarının değerlendirilmesi MNA-SF ile yapılmış olup; buna göre yaşlıların %60,8'inin malnutrsiyonlu, %34,2'sinin malnutrisyon açısından risk altında ve %5,0'inin normal nutrisyonel durum gösterdiği saptanmıştır. Ağızdan ve enteral (PEG+NG) beslenen yaşlıların ortalama MNA-SF puanları sırasıyla 6,69±3,30 ve 2,88±2,17 (p<0,05); malnutrisyon prevalansı da %76,7 ve %23,3 (p<0,001) olup bu farklılıklar istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Malnutrisyonlu yaşlıların; malnutrisyon açısından risk altında olan ve normal nutrisyonel durum gösteren yaşlılara göre %98,6'sının kan hemoglobin, %93,2'sinin kan hematokrit değerinin düşük, %86,3'ünün kan CRP değerinin ise yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,001). Ayrıca malnutisyonlu yaşlıların ortalama serum potasyum ve kalsiyum değerlerinin normal nutrisyonel durum gösteren yaşlılara göre daha düşük olduğu saptanmıştır. Bu çalışmada evde sağlık hizmeti alan yaşlıların ciddi sağlık sorunlarının olduğu, yüksek kronik hastalık prevalansına ek olarak geriatrik yaş grubunda beslenme sorunu, tat, koku, iştah duyularında azalma, öğün atlama, protez diş kullanımı, yatağa bağımlılık ve deride hassaslık veya bası yarası varlığının beslenme durumunu olumsuz yönde etkilediği ve malnutrisyon veya malnutrisyon riskini arttırdığı saptanmıştır. Evde sağlık hizmeti alan yaşlıların beslenme durumları, ekip içerisinde mutlaka yer alması gereken diyetisyenler tarafından değerlendirilmeli ve bu konuda daha kapsamlı bilimsel çalışmaların yapılması gerekmektedir.