Hekim ve hemşirelerin kötü haber verme ile ilgili düşünce ve deneyimlerinin etik açıdan analizi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, TIP TARİHİ VE ETİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞENAY GÜL
Danışman: Serap Şahinoğlu Kuş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tıp uygulamalarında kötü haber vermek hem haberi alan hem de veren için çok çeşitli zorluklar içermektedir. Kötü haber verme hekim ve hemşirenin meslek yaşamında kaçınamayacağı bir durumdur. Kanser, insanlar tarafından ölüm ve ölmekle ilişkilendirilmektedir. Hekimlerin etik sorumluluğu, hastaya tanıyı gerçekliği ile, iyimserliği ve umudu koruyarak söylemektir. Bu tez çalışması onkolojide çalışan hekim ve hemşirelerin kötü haber verme ile ilgili düşünce ve deneyimlerini ortaya çıkarmak ve etik açıdan analizini yapmak amacıyla fenomenolojik niteliksel çalışma olarak yapılmıştır. Bu amaçla "bireysel derinlemesine görüşme tekniği" kullanılmıştır. Görüşme yarı yapılandırılmış bir soru formu üzerinden yürütülmüştür. Tez çalışması 14 onkoloji uzmanı ve 20 onkoloji hemşiresinin katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Yapılan görüşmelerden elde edilen veriler içerik analizi yöntemi ile değerlendirilmiştir. Bu yöntemle hekim ve hemşirelerin söylemlerinden yola çıkarak ana tema, tema ve kodlar belirlenmiştir. Hekim ve hemşirelerle yapılan görüşmeler kötü haberin yorumlanması, kötü haberin muhatabı, kötü haber verme sorumluluğu, kötü haber verme süreç/ yöntemleri ve öneriler, kötü haber vermeyi etkileyen faktörler, Kötü haber vermenin hekim ve hemşire üzerine etkisi, kötü haber vermekten kaçınma, kötü haber verme özelinde vurgulanan değerler, kötü haber verme yöntem önerileri ana temaları altında ele alınarak araştırma amaç ve sorularına uygun olarak incelenmiştir. Hekim ve hemşirelerin deneyimlerinden yola çıkarak kötü haber vermenin onlar için zorlayıcı bir süreç olduğu, genellikle kötü haber vermekten kaçtıkları ve bunun için pek çok faktörden etkilendikleri ve bu sürecin etik açıdan sorunlar içerdiği yönündedir. Hemşirelerin çoğu kötü haberin, hasta- hemşire arasındaki güven ilişkisi ve hasta özerkliği nedeniyle, hasta ile paylaşılması gerektiğini savunmaktadırlar. Kötü haber verme olgusu ile sıklıkla yüz yüze kalan hemşirelerin bu sürece dâhil edilmesi için düzenlemelerin yapılması sürecin daha sağlıklı ele alınmasında önemli olduğu görülmektedir. Kötü haber vermenin olumsuz etkisini azaltmak, hasta ile iletişimi geliştirmek, etik anlayış ile haber vermeye olanak sağlamak için kötü haber verme eğitimi lisans düzeyinde verilmeye başlanmalı, mezuniyet sonrası dönemlerde hizmet içi eğitimlerle sürdürülmelidir. Kötü haberi alan hastaların süreç boyunca iletişimde olduğu sağlık disiplinlerinin bir arada çalışabileceği disiplinlerarası bir yaklaşımın benimsenmesi önerilmektedir. Anahtar Sözcükler: Kötü haber verme, etik ikilem, onkoloji, hekim, hemşire