DİJİTAL ÖLÇÜ AŞAMASINDA KULLANILAN TİTANYUM VE PEEK TARAMA GÖVDE MATERYALLERİNİN YER DEĞİŞTİRMEYE BAĞLI HASSASİYETİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

EMRE DİKER

DİJİTAL ÖLÇÜ AŞAMASINDA KULLANILAN TİTANYUM VE PEEK TARAMA GÖVDE MATERYALLERİNİN YER DEĞİŞTİRMEYE BAĞLI HASSASİYETİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Tezin Türü: Diş Hekimliğinde Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Diş Hekimliği Fakültesi, Klinik Bilimler Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EMRE DİKER

Danışman: SEDAT HAKAN TERZİOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Dijital ölçülerin kullanılması, geleneksel ölçü malzemelerine duyulan ihtiyacı ortadan kaldırmakta, bu da işlem tekniğini hastalar için potansiyel olarak daha rahat hale getirmekte, aynı zamanda diğer tekniklerden gelen hataları azaltmaktadır. Tarayıcı teknolojisi geliştikçe ve popülerlik kazandıkça, tarama gövdelerinin tasarımları gelişmiş ve kullanımı da artmıştır. Ağız içi tarama gövdeleri, monolitik bileşenler olarak veya titanyum alaşımı, polietereterketon (PEEK), alüminyum alaşımı ve çeşitli rezinler gibi farklı malzemelerin bir kombinasyonu ile üretilmektedir. Tez çalışmamızda amaç, dijital görüntü korelasyon sistemini kullanarak, 2 farklı malzeme tipine (PEEK ve titanyum) göre seçilen tek parça tarama gövdesinde, farklı tork değerlerinde vida sıkma sırasında ve uygulanan sterilizasyon işlemleri sonrasında vertikal, meziodistal ve bukkolingual yer değiştirmenin meydana gelip gelmediğini değerlendirmektir. Çalışmamızda 10 adet PEEK Zimmer (Zimmer Biomet, Amerika Birleşik Devletleri), 10 adet Titanyum Medentika tarama gövdesi (Zimmer implant için üretilen seri) (Medentika, Straumann, Almanya), 2 adet Zimmer (Zimmer Biomet, Amerika Birleşik Devletleri) 4.3 mm çapında implant, 2 adet polimer kılıf (implant oturumu için) kullanılarak Dijital Görüntü Korelasyon Sistemi'nin (DIC) (Schneider-Kreuznach; Jobs. Schneider Optische Werke) ile incelemeler yapılmıştır. Kamera sistemi kalibre edildikten sonra torklama işlemi, hedef torkun iletilmesini ve kontrol edilmesini sağlamak için torku okuyan tork ölçüm cihazı (Chatillon, Amatek Test & Calibration Instruments, Amerika Birleşik Devletleri) kullanılarak yapılmıştır. Tarama gövdeleri klinik olarak 10 yıl tecrübeli aynı operatör tarafından torklanmıştır. 20 adet tarama gövdesinin torklanma sırası rastgele seçilmiştir. Yer değiştirmeye bağlı test grupları 2 farklı implant kullanılarak Grup P (n=20) ve Grup T (n=20) olarak belirlenmiştir. Materyal tipine göre oluşabilecek farklar (P ve T) (aynı kuvvetlerde materyalin yer değiştirmeye etkisi), başlangıç (1) ve uygulanan işlemler sonrası (2) ölçümleri arası tüm gruplardaki fark (yüzey işlemlerinin yer değiştirmeye etkisi), P'nin kendi içinde ve T'nin kendi içinde tork kuvvetin yer değiştirmeye etkisi (10 Ncm ve 15 Ncm karşılaştırması) ölçülmüştür. İlk ölçümler için 10 adet PEEK (P) ve 10 adet titanyum (T) materyalden yapılmış tarama gövdelerine önce 5 Ncm ile torklandıktan sonra görüntü korelasyon sistemi (DIC) ile ilk ölçümleri yapılmış ve kaydedilmiştir. Ardından tork değeri 10 Ncm'e çıkarılmış ve ölçümler yapılıp tekrar kaydedilmiştir. Son olarak 15 Ncm ile ölçümler tamamlanmıştır. İlk torklamalar ve ölçümler yapıldıktan sonra, üretici firmanın sterilizasyon protokolüne uygun olarak sterilizasyon uygulanmıştır. Bu protokol göz önüne alınarak tarama gövdelerine önce 20 dakika ulrasonik temizleme (Elmasonic S 300 H, Almanya), ardından 134 °C'de 3,5 dakika tam döngülü S tipi sterilizasyon cihazında (Statim 5000S, Kanada) 25 defa sterilizasyon protokolü uygulanmıştır. Sterilizasyon aşamaları uygulandıktan sonra ikinci ölçümler aşamasına geçilmiştir. 10 adet PEEK (P) ve 10 adet titanyum (T) materyalden yapılmış tarama gövdelerine önce 5 Ncm ile torklandıktan sonra görüntü korelasyon sistemi ile ölçümleri yapılmış ve kaydedilmiştir. Ardından tork değeri 10 Ncm'e çıkarılmış ve ölçümler yapılıp tekrar kaydedilmiştir. Son olarak 15 Ncm ile ölçümler tamamlanmıştır. Tamamlanan ölçümlerde DIC yazılımı kullanılmıştır ve veriler işlenmiştir. IBM SPSS versiyon 26 kullanılmıştır. Grupların normal dağılımda olup olmadığını saptamak için Shapiro-Wilk testi uygulanmıştır ve değerlerin non-parametrik olduğu bulunmuştur. Buna göre de sonuçlar Mean±SD ve Median çeyrekler arası aralık (Median interquartile range) olarak sunulmuştur. Grup karşılaştırmasında titanyum (T) ve PEEK (P) gruplarının karşılaştırılmasında Mann-Whitney U testi kullanılmıştır. Torklama ve sterilizasyon işlemleri öncesi ve sonrası değerlerin karşılaştırılmasında ise bağımlı gruplar olduğu için Wilcoxon Signed Ranked testi uygulanmıştır. Korelasyon çalışmalarında Spearman testi uygulanmıştır. Anlamlılık değeri p 0,05), bu değerler PEEK grupları için anlamlı bulunmuştur (10 Ncm için p=0.028 ve 15 Ncm için p=0,002). Vertikal yer değiştirmede materyal tipinin yer değiştirmeye etkisine bakmak için titanyum ve PEEK grupları arasındaki değerler incelendiğinde, 15 Ncm kuvvetlerinde istatistiksel olarak anlamlı fark belirlenmiştir (p=0,033 ve p=0,001). Başlangıç (1) ve uygulanan işlemler sonrası (2) değerler kıyaslandığında 10 Ncm ve 15 Ncm için titanyum gruplarında sadece 10 Ncm için istatistiksel olarak anlamlı fark var iken (p=0,019) bu değerler PEEK gruplarında sadece 15 Ncm için anlamlı bulunmuştur (p=0,028). Bukkolingual yer değiştirmede materyal tipinin yer değiştirmeye etkisine bakıldığında; 10 Ncm (1) kuvvetinde ve 15 Ncm (1) kuvvetinde p=0,001, 15 Ncm (2) kuvvetinde p=0,015 olup istatistiksel olarak anlamlı fark belirlenmiştir. 10 (2) Ncm kuvvetinde istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır (p=0,102). Başlangıç (1) ve uygulanan işlemler sonrası (2) değerler kıyaslandığında 10 Ncm ve 15 Ncm için titanyum gruplarında fark gözlenmezken (p>0,05), bu değerler PEEK grupları için anlamlı bulunmuştur (10 Ncm için p=0,044 ve 15 Ncm için p=0,351). Bu çalışmada implant-abutment bağlantısının tipine ve malzemesine göre eksenel yer değiştirmede önemli farklılıklar gözlenmiştir. Bu eksenel yer değiştirme komşu dişler ve implant üstü protezlerin oklüzal ve proksimal temasını etkileyebileceğinden, tarama gövdesi seçerken dikkat edilmelidir. Tamamı PEEK'ten oluşan tarama gövdeleri yerine tek parça titanyum tarama gövdesi veya implant bağlantı bölgesi titanyumdan yapılmış tarama gövdeleri tercih edilmelidir.