Bir Üniversite Hastanesinde Yatan Kanserli Çocukların Ebeveynlerinin Sosyal İşlevsellik Durumlarının ve İlişkili Faktörlerin Belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Bihter Karabulut
Danışman: Cemal Koçak
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kanser gibi uzun dönem tedavi ve takip gerektiren hastalıklarda, hastaların bakımları büyük ölçüde aile üyelerine düşmektedir. Hastanede yatan kanserli çocuğuna primer olarak bakım veren ebeveynlerin; çocuğun semptomlarını izleme, tedaviyi takip etme, hijyenini sağlama, çocuk için uygun çevre oluşturma, duygusal ve psikolojik destek verme, sağlık ekibi ile iletişim gibi birçok sorumluluğu vardır. Bu süreçte ebeveynler; halsizlik, iştahsızlık, uykusuzluk, algılama güçlüğü, stres, anksiyete, umutsuzluk ve çocuğunu kaybetme korkusu yaşamaktadır. Bu araştırma, tedavi gören kanserli çocukların ebeveynlerinin sosyal işlevsellik durumlarının ve ilişkili faktörlerin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma kesitsel tipte olup 15 Şubat 2023- 15 Şubat 2024 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Hematoloji-Onkoloji Servisi'nde yatan 60 çocuğun ebeveyni ile yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak sosyodemografik verilere ulaşmak için "Kişisel Bilgi Formu" ve sosyal işlevsellik düzeyini belirlemek için "Sosyal Uyum Kendini Değerlendirme Ölçeği" kullanılmıştır. Analizler SPSS 26 programı aracılığıyla yapılmış olup anlamlılık düzeyi p<0,05 alınmıştır. Araştırmanın yürütülebilmesi için SBÜ Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniği eğitim ve idari sorumlusundan yazılı izin ve Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Sağlık Uygulama Araştırma Merkezi'nden E-50687469-799209079845 sayılı, 09.02.2023 tarihli karar ile onay alınmıştır. SBÜ Gülhane Tıp Fakültesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu'ndan ise 2023/44 sayılı, 15.03.2023 tarihli etik kurul izni alınmıştır. Sosyal Uyum Kendini Değerlendirme Ölçeği'nin kullanımı için geliştirici kişilerden e-mail yoluyla izin alınmıştır. Araştırmaya katılacak ebeveynlere çalışma hakkında bilgi verildikten sonra yazılı aydınlatılmış onamları alınmıştır. Ebeveynlerin sosyal işlevsellik puan ortalamasının 40,9 ± 6,6 olduğu görülmüştür. Sosyal işlevsellik ölçek puanların, tedavi süresince maddi ve manevi destek alma durumları (p:0,040) ve yaşayan çocuk sayısı (p:0,047) ile ilişkili olduğu sonucuna varılmıştır. Ebeveynlerin %81,7'sinin normal sosyal işlevselliğe sahip olduğu, %18,3'ünün ise azalmış sosyal işlevselliğe sahip olduğu bulunmuştur. Azalmış sosyal işlevsellik sıklığı, yaşayan çocuk sayısı 3 ve üzeri olan ebeveynlerde (%27,3), yaşayan çocuk sayısı 1 ve 2 olan ebeveynlere (%7,4) göre; maddi ve manevi destek almayan ebeveynlerde (%28,6), alabilen ebeveynlere (%4,0) göre daha yaygındır (p<0,05). Yaşayan çocuk sayısı 1 arttıkça, sosyal işlevselliğin azalmış olma ihtimalinin 1,83 (1,02-3,28) kat, maddi-manevi destek almayanlarda, alanlara göre sosyal işlevselliğin azalmış olma ihtimalinin ise 15,24 kat daha fazla olduğu görülmüştür (p<0,05). Kanserli çocukların ebeveynlerinin yaşadığı sosyal işlevsellik bozukluğu, sağlık ekibi tarafından fark edilmeli, ebeveynler için fiziksel ve duygusal olarak rahatlayabilecekleri ortamlar oluşturulmalı ve bu kişiler psikososyal olarak desteklenmelidir.