TERMOFİLİK BASİLLERDE GÜMÜŞ NANOPARTİKÜL BİYOSENTEZİ, KARAKTERİZASYONU VE BİYOLOJİK AKTİVİTELERİ İLE IN VITRO YARA İYİLEŞTİRİCİ ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI

GAYE EKİN GÜRSOY ÇALIŞ

TERMOFİLİK BASİLLERDE GÜMÜŞ NANOPARTİKÜL BİYOSENTEZİ, KARAKTERİZASYONU VE BİYOLOJİK AKTİVİTELERİ İLE IN VITRO YARA İYİLEŞTİRİCİ ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: GAYE EKİN GÜRSOY ÇALIŞ

Danışman: Arzu Çöleri Cihan

Özet:

Bu tez kapsamında, toksisite genlerine sahip olmayan termofilik SGC-R bakterisinin kültür koşulları (NaCl'siz NB, 55°C, pH 8.5, 48 saat) ve hücresiz kültür süpernatantından gümüş nanopartiküllerin (AgNP'lerin) üretimi koşulları (1 mM AgNO3, 60°C, pH 7.5, 48 saat) optimize edilerek yüksek saflıkta, monodispers ve küresel morfolojide AgNP'ler biyolojik olarak sentezlenmiştir. Elde edilen nanopartiküller UV-Vis spektrofotometre, FT-IR ve TEM analizleri ile karakterize edilmiştir. AgNP'ler UV-Vis spektroskopisinde 401 nm'de belirgin bir yüzey plazmon rezonans piki göstermiştir. FT-IR analizleri AgNP'lerin stabilizasyonunu kolaylaştırmış olabilecek protein içerikli veya diğer organik kalıntıların varlığını göstermiştir. TEM analizi ile 27-67 nm aralığında boyutlara sahip, küresel AgNP'ler gözlenmiştir. Sentezlenen AgNP'ler, Gram-pozitif, Gram-negatif ve fungal patojenlere karşı güçlü antimikrobiyal ve antibiyofilm aktivite sergilemiş; özellikle Candida türleri ve Staphylococcus epidermidis'e karşı en düşük minimum inhibitör konsantrasyonları (78.13 μg/mL) gözlenmiştir. Ticari kimyasal AgNP'lerle kıyaslandığında biyolojik AgNP'ler çok daha düşük konsantrasyonlarda etkili olmuş ve yüzey kaplayıcı özellikleri sayesinde etkinlikleri artmıştır. DPPH analizi, nanopartiküllerin konsantrasyona bağlı olarak antioksidan aktivite sergilediğini göstermiştir. Sağlıklı hücrelerde düşük toksisite, kanser hücre hatlarında ise seçici sitotoksik etki belirlenmiştir. In vitro yara modeli çalışmalarında, fibroblast ve keratinosit hücreleri canlılığını korurken, özellikle düşük dozlarda migrasyon üzerinde etki göstermiştir. Elde edilen bulgular, SGC-R aracılığıyla gerçekleştirilen biyolojik sentezin çevresel açıdan uyumlu, biyogüvenli ve verimli bir yöntem olduğunu ve biyomedikal uygulamalar, kanser tedavisi ve yara bakımında terapötik potansiyel sergileyebileceğini ortaya koymuştur.