Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi hastaneleri sağlık çalışanlarında COVID-19 geçiren ve geçirmeyenlerde sosyal damgalanmanın incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BARAN DEGİRMENCİ
Danışman: Ayşe Gülsen Ceyhun Peker
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Aralık 2019'da Çin'in Wuhan kentinde ortaya çıkan ve tüm dünyayı etkisi altına alan COVID-19 salgınının toplum üzerindeki psikolojik yönlerinin yanı sıra, sağlık çalışanlarının doğrudan COVID-19 ile enfekte hastalara tedavi uygulaması ve sağlık personelinin COVID-19 bulaş riskinin artması, ailelerine bulaştırma korkusu, kendilerinin ve sevdiklerinin sağlığı ile ilgili endişeler nedeniyle, personel ek bir strese maruz kalmaktadır. COVID-19 salgınının sağlık çalışanları üzerindeki psikolojik etkilerini, ilgili risk ve koruyucu faktörleri anlamak için daha sistematik araştırmalara ihtiyaç vardır. Çalışmamız, sağlık çalışanlarının COVID-19 pandemisi sırasında stigma ile ilişkili depresyon, anksiyete ve stres düzeylerinin bir arada incelendiği verileri ortaya koymak için yapılmıştır. Çalışmanın ikincil amacı, sağlık çalışanlarında COVID-19 ilişkili stigma ile depresyon, anksiyete, stres ve sosyodemografik faktörler arasındaki olası ilişkiyi incelemektir. Çalışma prospektif, tek merkezli, kesitsel olarak yapılmıştır. Ankara Üniversitesi'nde görev yapmakta olan sağlık çalışanlarına anket çalışması yüz yüze uygulanmıştır. COVID-19 geçiren grup ve geçirmeyen grup olarak iki grup oluşturulmuştur. Geçirmeyen grup kontrol grubu olarak alınmıştır. Kişiler, COVID-19 geçirip geçirmediklerini beyan ettikten sonra ilgili gruba dahil edilerek aynı sorulardan oluşan anket uygulanmıştır. Ankette, Sağlık Çalışanları Coronavirüs Stigma Ölçeği (12 soru) ve Depresyon, Anksiyete ve Stres Ölçeği Kısa Formu (21 soru) kullanılmıştır. Çalışmaya toplam 107 tane COVID-19 geçirmiş sağlık çalışanı ve kontrol grubu olarak da 193 tane COVID-19 geçirmemiş sağlık çalışanı olmak üzere 300 kişi alınmıştır. Bunların 212'si kadın (%70,67), 88'i erkeklerden (%29,33) oluşmaktadır. Çalışmaya katılanların yaş ortalaması 35.9 ve 175'i (%59) 26-40 yaş aralığındadır. Meslek dağılımı açısından yarıya yakınını, 142 kişi (%47,16) doktorlar oluşturmaktadır. Katılımcıların 65'inin (%21,67) kronik hastalığı mevcuttur. En sık olan kronik hastalık %16,39 (n=13) ile hipertansiyondur. COVID-19 geçirme durumu ile kronik hastalığa sahip olmak arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p=0,046). Kronik hastalığı olanlarda COVID-19 görülme oranı (%46,2), kronik hastalığı olmayanlara göre (%32,8) anlamlı derecede daha yüksektir. Kadınların anksiyete, stres ve depresyon puanı ortancası erkeklere göre anlamlı derecede yüksektir. COVID-19 geçirenlerin anksiyete puanı ortancası geçirmeyenlere göre anlamlı derecede yüksektir. Aylık gelir arttıkça sayısal olarak anksiyete, depresyon ve stres puan ortancası azalmaktadır, anksiyete ve stres için bu azalma anlamlı derecededir (sırasıyla p=0,022 ve p=0,021). Depresyon, anksiyete ve stres düzeyleri yüksek olanlarda stigmatizasyon daha fazla olmuştur. Sonuç olarak çalışmamız, COVID-19 pandemisinin sağlık çalışanları üzerine ruhsal etkilerini göstermiştir. Kronik bir halk sağlığı problemi olmasından dolayı, pandeminin yarattığı stres ile başa çıkma yöntemleri konusunda hastalar ile yakın temasta olan sağlık personeline psikolojik destekler sağlanmasının önemi açıktır.