Akciğer kanserinde metabolik (CYP3A4) polimorfizmin ilaç rezistansindaki rolü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, FARMASÖTİK TOKSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURCU EMİNE GÜNEY
Danışman: AHMET OĞUZ ADA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Akciğer kanseri özellikle erkeklerde dünyada görülen en sık kanser türü olup kanserden ölümlerde birinci sırada yer almaktadır. Olguların çoğunu oluşturan küçük hücreli dışı akciğer kanserli (KHDAK) hastalarda tedavide en sık kullanılan standart protokol platinum bazlı kemoterapiye yanıt oldukça düşük düzeydedir. Dolayısıyla hastalarda kemoterapinin başarılı olmamasının nedenlerinin araştırılması son derece önem arz etmektedir. Antineoplastik ilaçların metabolizmasında görev alan CYP3A4 polimorfik olup CYP3A4 polimorfizmlerinin antineoplastik ilaçlara karşı gelişen rezistans ile ilişkili olduğu gözlenmiştir. Ayrıca sigara dumanındaki özelikle polisiklik aromatik hidrokarbonların karsinojenik metabolitlerine dönüşümüne ve daha fazla karsinojen-DNA katım ürünü oluşumuna katkıda bulunduğu ve bu oluşumun p53 tümör baskılayıcı gibi bazı genlerde mutasyona yol açarak daha agresiv ve kemoterapiye dirençli tümörlerin oluşmasına yol açarak sonuçta daha kısa sağ kalım süresine neden olabileceği bildirilmektedir. Son yıllarda CYP3A4 polimorfizmlerinin kemoterapi alan over kanseri hastalarında yaşam süresi gibi klinik sonuçlara etkidiği de gösterilmiştir. İlaveten, bazı CYP3A4 polimorfizmlerinin akciğer kanser riskini de arttırabildiği bildirilmiştir. Ancak CYP3A4*1B ve CYP3A4*22 polimorfizmlerinin küçük hücreli dışı akciğer kanserli hastalarda klinik sonuçlara etkisiyle ilgili çalışmaya rastlanmamaktadır. Dolayısıyla bu çalışmada CYP3A4*1B ve CYP3A4*22 polimorfizmlerinin tek başlarına ve birlikte platin bazlı ilaçlarla kemoterapi gören ileri evreli (III ve IV) KHDAK hastalarda kemoterapiye yanıt ile sağ kalım süreleri üzerine etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır.CYP3A4*1B ve CYP3A4*22 genetik polimorfizm analizleri lenfositlerden elde edilen DNA kullanılarak real time (gerçek zamanlı) PCR metodu ile gerçekleştirilmiştir. CYP3A4*1B ve CYP3A4*22 polimorfizmlerinin platin bazlı kemoterapiye yanıtları anlamlı olarak etkilemediği saptanmıştır. Genotiplerin kemoterapiye verdikleri yanıtlarla yaş, cinsiyet, sigara içimi, kemoterapi tedavi rejimi, tümör evresi ve histolojisi arasında anlamlı ilişki bulunamamıştır (p>0.05). Yaş, cinsiyet, sigara içme durumu, hastalığın evresi ve tümör histolojisi için düzeltilmiş çoklu regresyon analizi sonucunda CYP3A4*1B ve CYP3A4*22 polimorfizmlerinin sağkalım üzerine anlamlı etkilerinin olmadığı saptanmıştır (p>0.05). Farklı kemoterapötiklerle tedavi edilen hastalarda da CYP3A4*1B ve CYP3A4*22 gen polimorfizmlerinin sağkalıma anlamlı olarak etkimedikleri gözlenmiştir. Bu sonuçlar CYP3A4*1B ve CYP3A4*22 polimorfizmlerinin ileri evre KHDAK hastalarında kemoterapiye yanıta ve sağkalım süresi üzerine etkilerinin bulunmadığını göstermektedir.