Osmanlı dış ilişkilerinde Dubrovnik (1458-1571)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YUSUF HALİL CALİP
Danışman: GÖKHAN ERDEM
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tezde, Dubrovnik'in, Osmanlı Devleti'nin Batı merkezli dünya ekonomisiyle bağlantı kurmasında gördüğü işlev sorunsallaştırılmaktadır. Bu sayede Dubrovnik, Devlet'in koruması ve yasal otoritesini tanıyarak yalnızca olası askeri tehditlerden kurtulmakla kalmamış, elinde bulundurduğu sermayeyi işleyip farklı coğrafyalara taşıyacak hukuki imtiyazlardan da yararlanmıştır. Bu çift taraflı kazancın da etkisiyle Dubrovnik ve Osmanlı, 16. yüzyılda kendi altın çağlarını yaşayabilmişlerdir. Tezin ilk bölümünde meseleye, Uluslararası İlişkiler disiplini çerçevesinde nasıl bakılabileceği ve ne tür yorumlar getirilebileceği tartışılmıştır. Merkez-Çevre ilişkisi bağlamında, 16. yüzyılda olgunlaşmış olan Batı Kapitalizminin Osmanlı Devleti'yle temâsının Dubrovnik üzerinden nasıl gerçekleştiği ele alınmıştır. Diğer taraftan, Dubrovnik'in Osmanlı ile kurduğu ilişkinin mahiyetinin, aralarındaki asimetrik güç ilişkisinin yanında rızaya da dayandığı vurgulanmış ve bu noktada sultanların keyfi birer karar verici olmadıkları belirtilerek bu ilişkinin kurulabilmesini sağlayan bir hukuki-idari zemin olduğuna değinilmiştir. İkinci bölümde kronolojik olay anlatımlarıyla Osmanlıların batıya ilerleyişi ve Dubrovniklilerle ilk karşılaşmalarına yer verilmiştir. Bu karşılaşma neticesinde imzalanan antlaşmalar ve Dubrovniklilerin Bab-Ali nezdindeki konumlarına değinilmiş, Devlet'in bir İmparatorluk formuna eriştikten sonra Batı ile kurduğu karşılıklı bağımlılık neticesinde Dubrovnik'in öneminin nasıl artmış olduğu açıklanmaya çalışılmıştır. Tezin üçüncü bölümündeyse Osmanlı Devleti'nin tabiiyet ilişkisi kurduğu pek çok benzerinin aksine, niçin Dubrovnik'i hiçbir zaman doğrudan kendine katmadığı üzerinde durulmuştur. Bu noktada, Devlet'in Dubrovnik aracılığıyla geçirdiği ekonomi-politik dönüşüm detaylıca analiz edilmiştir. ANAHTAR SÖZCÜKLER: Dubrovnik, Osmanlı, Dünya Sistemi, Uc Beyleri, Politik