Suriyeli Gençlerin Tütün Ürünleri ve Nargile Kullanım Deneyimlerinin Koruyucu ve Önleyici Sosyal Hizmet Müdahaleleri Açısından Değerlendirilmesi: İzmir Örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEVGİ TİKTAŞ
Danışman: Burcu Özdemir Ocaklı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tütün ürünleri ve nargile, farklı yaş grupları tarafından çeşitli nedenlere bağlı olarak kullanılan ve halk sağlığı için risk oluşturan maddelerdir. Güvenli bir kullanımı olmayan tütün ürünleri, yalnızca bireyleri değil; toplumu da etkilemekte ve farklı sosyal sorunların bir arada görülmesine neden olmaktadır. Tütün ürünleri kullanımını ve neden olduğu problemleri önlemek amacıyla ülkeler tarafından çeşitli uygulamalar geliştirilmektedir. Bu uygulamalar, ülkedeki tüm bireyleri kapsamaktadır ancak göç deneyimi olan bireyler için ayrı bir uygulama bulunmamaktadır. Buna bağlı olarak zorunlu göç deneyimi olan Suriyeli gençlerin tütün ürünü kullanımlarının mevcut uygulamalar ile ilişkilendirilmesi, yeni yerleşim yeri olan ülkedeki yaşamlarında tütün kullanım davranışlarına yönelik uygulamalara rehberlik etmesi açısından önemlidir. Bu araştırmanın genel amacı, Suriyeli gençlerin tütün ürünleri kullanım deneyimlerinin koruyucu ve önleyici uygulamalar açısından değerlendirilmesidir. Kronolojik bir örüntüde ilerleyen bu araştırmada, gençlerin tütün ürünü ile tanışma süreçlerinin ve tütün ürünü kullanım zamanları dikkate alınarak göç öncesi, göç sırası ve göç sonrası tütün ürünü kullanım deneyimlerinin kendi anlatılarıyla belirlenmesi amaçlanmıştır. Bununla birlikte koruyucu ve önleyici uygulamalara ilişkin düşünceleri ve bu düşüncelerin deneyimlerle ilişkisi saptanmaya çalışılmıştır. Araştırmada ekolojik kuramdan yararlanılmıştır. Bu araştırmada nitel araştırma metodu kullanılmış ve fenomenolojik desen seçilmiştir. Katılımcılara amaçlı örnekleme ve kartopu örnekleme yoluyla ulaşılmıştır. İzmir'de yaşayan, tütün ürünü kullanımı devam eden, geçici koruma statüsüne sahip, 18-24 yaş arası 20 Suriyeli genç ile derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Görüşmeler, yarı yapılandırılmış soru formu aracılığıyla ve tercüman eşliğinde Kasım-Aralık 2022 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler, tematik analiz yöntemiyle MAXQDA22 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre gençlerin genellikle mikro sistemle ilişkili faktörlere bağlı olarak 18 yaş altındayken tütün ürünü kullanımının başladığı görülmüştür. Göç öncesi tütün ürünü kullanımı olan katılımcılar genellikle sosyalleşmek, psikolojik rahatlama sağlamak ve boş zamanları değerlendirmek için kullandıkları sonucuna ulaşılmıştır. Çoklu sorunların bir arada deneyimlendiği göç sürecinde koşulların gençlerin tütün ürünü kullanım deneyimleri üzerinde etkili olduğu saptanmıştır. Göç sonrası tütün kullanım nedenleri bireysel, psikolojik, bilişsel, fiziksel, duyuşsal, makro nedenler ve sosyal çevrenin etkisi olmak üzere değişkenlik göstermiştir. Koruyucu ve önleyici uygulamalara ilişkin düşünceler, olumlu ve olumsuz olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Elde edilen veriler ışığında tütün kontrolüne yönelik koruyucu ve önleyici nitelikte mikro, mezzo ve makro düzeyde önerilerde bulunulmuştur.