Kronik lenfositer lösemi olgularında ZAP-70 ekspresyonunun akım sitometrik analizi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, HEMATOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2005
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SELAMİ KOÇAK TOPRAK
Danışman: MUHİT ÖZCAN
Özet:ÖZET Kronik Lenfositer Lösemi Olgularında ZAP-70 Ekspresyonunun Akım Sitometrik Analizi Kronik lenfositer lösemi, en sık görülen B lenfoproliferatif hastalık olmakla birlikte fizyopatolojik ve onkojenik yolağı henüz tam olarak anlaşılamamıştır. Oldukça değişken özelliklere sahip bir klinik spektrumu vardır. Bazı olgularda hızla ileri evrelere geçiş izlenirken, bazılarında ise hastalık progresyonu olmadan, uzun süren bir sağ kalıma rastlanmaktadır. Dolayısıyla bu çalışmanın da başlangıç noktasını oluşturduğu gibi; KLL'de kişiden kişiye farklılık gösteren, önceden kestirilmesi zor olan ve zaman zaman evreleme sistemlerine ters düşen bir klinik seyir izlenebilmektedir. Bu da hastalığın prognostik belirleyicilerinin saptanmasının önemini bir kat daha arttırmaktadır. Prognostik belirleyicilere ilişkin yaygın kabul gören önerme ise açıktır: Unmutasyonal gen yapısı taşıyan olgular normalde ZAP-70 eksprese ederler ve bunlar hızlı klinik seyir, erken süreçte tedavi gereksinmesi, kısa sağ kalım gibi kötü biyolojik özelliklerle birliktedirler. Oysa; mutasyonal tipte IgVH genetik yapışım barındıran olgularda ZAP-70 ekspresyonuna "genellikle" rastlanmaz ve bunlar diğerinin tersine yavaş klinik seyir, uzun süre tedavisiz süreç, uzun sağ kaimi gibi iyi klinikopatolojik özelliklere sahiptirler. IgVH gen mutasyonal durumunu belirlemeye yönelik çalışmalar zor, pahalı ve rutinde standardizasyonu tam olarak yerleştirilememiş durumdadır. Bunun yerine "vekil" belirleyici olarak ZAP-70 ekspresyonunun tetkik edilmesi ise daha kolay ve uygulanabilirdir. Biz de bu noktadan hareketle tanı zamanına ve tedavi alıp almadıklarına bakmaksızın, hasta seçiminde yalnızca akım sitometrik olarak herhangi bir dönemde ZAP-70 ve CD38 ekspresyonlarının analiz edilmiş olmasını gözeterek, KLL olgularında geriye dönük olarak bu ekspresyonlar, cinsiyet, yaş, evre durumu, analizin yapıldığı dönemdeki yakınma-LDH-UA-tedavi, herhangi bir süreçteki tedavi ve güncel tedavi durumlarıyla karşılaştırdık. Az sayıda olguda ve izlem süreleri gözetilmeden yapılan bu analiz, literatürde olmayan bazı parametrelerin değerlendirilmiş olması yönünden değerlidir. Özellikle ZAP-70 ekspresyonunun pozitif olduğu olguların yakınmayla başvuran hastalar olması ve dahası bunların izlem sürelerinin sonunda -güncel- tedavi almakta olduklarının tespiti, belki de bu tirozin kinazın tetkik edildiği süreçte hastalara daha agressif tedavi uygulanması düşüncesini doğurmaktadır. Anahtar Sözcükler: Akım sitometrisi, KLL, CD38, prognostik belirleyiciler, ZAP-70 45