Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde çalışan hemşirelerin meme kanseri konusunda bilgi ve davranışları
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TAYFUN YILMAZ
Danışman: AYŞE GÜLSEN CEYHUN PEKER
Özet:Giriş ve Amaç: Meme kanseri, hem dünyada hem de ülkemizde önemli bir halk sağlığı sorunudur. Kadınlarda en sık görülen ve en fazla ölüme neden olan kanser türüdür. Hastalığın prognozunu belirleyen en önemli etken erken dönemde tanı konulmasıdır. Meme kanseri erken tespit edildiğinde oldukçabaşarılı tedavi sonuçları olan ve ölüm oranı azaltılabilen bir kanser türüdür. Meme kanserinin erken tanı ve tarama yöntemleri: kendi kendine meme muayenesi (KKMM), klinik meme muayenesi (KMM) ve mamografidir. Sağlıklı ve hastalıklı bireylerle daha fazla temas kuran hemşireler, kanserin erken tanısı ve tedavisi ile ilgili yeterli bilgi ve beceriye sahip olmalı ve etkili iletişim tekniklerini kullanarak kadınlara olan önemini açıklayabilmelidirler. Çalışmamızdaki amacımız Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İbn-i Sina ve Cebeci hastanelerinde çalışan kadın hemşirelerin meme kanseri konusunda bilgi ve davranışlarını değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız, 15.12.2017-15.04.2018 tarihleri arasında çalışmamızı kabul eden ve Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İbn-i Sina ve Cebeci hastanelerinde çalışan 250 kadın hemşire ile yapılmıştır.Anketin birinci bölümü kadın hemşirelerinsosyodemografik özellikleri, meme kanseri öyküsü, meme kanseri aile hikayesi, mamografi uygulaması, kendi kendine meme muayenesi yapma davranışı ve bilgisini içeren 11 sorudan oluşturulmuştur. Anketin ikinci bölümü ise 20 sorudan oluşan Geniş Kapsamlı Meme Kanseri Bilgi Testi ölçeğinden oluşturulmuştur.Verilerin analizi SPSS v11.5 paket programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Grup sayısı iki olduğunda gruplar arasında ortalamalar yönünden farkın önemliliği t testi ile ortanca değerler yönünden farkın önemliliği Mann Whitney U testi ile değerlendirilmiştir. Grup sayısı ikiden fazla olduğunda gruplar arasında ortalamalar yönünden farkın önemliliği ANOVA Varyans Analizi testi ile ortanca değerler yönünden farkın önemliliği Kruskal Wallis testi ile araştırılmıştır. Nominal değişkenler Pearson Ki-Kare veya Fisher Exact testi ile değerlendirilmiştir. Sonuçlar p<0,05 için istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmamıza 250 kadın hemşire katılmıştır. Hemşirelerin %43,6'sı 40 yaş ve üzeri grupta, %68,4'ü evli, %64'ü lisans mezunu, %50,4'ü dahili bölümlerde ve %42,4'ü 20 yıl ve üzerinde çalışmaktadır. %21,6'sında meme hastalığı öyküsü ve %13,6'sında ailede meme kanseri öyküsü mevcuttur. Meme kanseri ve KKMM hakkındaki bilgiyi katılımcıların %72,8'i hemşirelik okulundan, %35,6'sı hizmet içi eğitim programlarından, %12'si doktorlardan edinmiştir. Hemşirelerin %70,4'ü KKMM yapmaktadır ve her ay düzenli olarak yapanların oranı ise %15,2 olarak bulunmuş. Katılımcıların %64'ü KKMM uygulama zamanı ve %15,2'si mamografi tarama zamanı sorularını doğru bilmiştir. Katılımcıların Geniş Kapsamlı Meme Kanseri Bilgi Testi ölçeğinden almış oldukları puanlar incelediğinde; genel bilgi testi puan ortalaması 7,3±1,699, tedavi bilgisi testi puan ortalaması 6,04±1,479 ve toplam puan ortalaması 13,34±2,301 olarak bulunmuştur. Genel bilgi testi sorularının %60,82'si, tedavi bilgisi testi sorularının %75,45'i ve toplam soruların %66,68'i doğru bilinmiştir. Sonuçlar: Katılımcıların çoğunluğunun lisans ve üstü programlardan mezun olmasına rağmen genel bilgi testi sorularının %60,82'sini doğru yanıtlamışlardır. Dahili bölümlerde çalışanlar,hemşirelik okulundan meme kanseri eğitimi alanlar ve KKMM uygulama zamanını bilenler daha yüksek puan almıştır. Hemşirelerin sağlık çalışanı olmasına rağmen düzenli KKMM yapma oranları ve mamografi taraması bilgisi düşük bulunmuştur.