UZ Lyr ve FL Lyr Örten Çift Yıldızlarının ETV Analizleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ASTRONOMİ VE UZAY BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Anıl TEMELCİ
Danışman: Selim Osman Selam
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez çalışmasında, belirli kriterlere göre seçilmiş UZ Lyr ve FL Lyr örten çift yıldız sistemlerinin güncel gözlemler ışığında dönem değişimi gösterip göstermediği ve olası değişimlerin temel nedenleri araştırılmıştır. Sistemlere ait Kepler, TESS ve yer tabanlı gözlemlerin minimum zamanı verilerine ek olarak, Ankara Üniversitesi Kreiken Rasathanesi'nde elde edilen fotometrik gözlemlerden hesaplanan yeni minimum zamanları da analizlere dahil edilmiştir. Her iki sistemin (O-C) diyagramlarında gösterdikleri karakter farklılıkları nedeniyle, incelemeler sistem özelinde farklı yöntemlerle gerçekleştirilmiştir. FL Lyr sisteminin Kepler minimumlarından oluşturulan (O-C) diyagramına iki farklı frekans analiz yöntemi uygulanmış, elde edilen frekansların anlamlılığı değerlendirilmiştir. Bu analizler sonucunda, literatürde önerilmiş olan FL Lyr b ötegezegeninin varlığı sorgulanmış ve geçerli/kuvvetli bir kanıt bulunamamıştır. UZ Lyr sistemi için ise yeni bir ışık eğrisi çözümü yapılarak sistemin mutlak parametreleri hassas bir şekilde tespit edilmiştir. UZ Lyr için gerçekleştirilen ETV analizinde, ilave bileşen(ler)e sahip olduğu varsayımı altında, ilave cisimlerin parametreleri hesaplanmış ve daha önce literatürde önerilmiş olanlarla karşılaştırılmıştır. Ayrıca, ilave cisimler için yörünge kararlılık analizleri de gerçekleştirilmiştir. Buna ek olarak, ışık eğrisi çözümünden elde edilen parametreler temel alınarak ve ETV analizinde ortaya konan çevrimsel değişimlerin zamanlama genliği ve dönem değerleri kullanılarak sistemdeki soğuk bileşenin olası manyetik aktivite çevrimi etkisinin parametreleri hesaplanmış ve bu mekanizmanın geçerliliği denetlenmiştir.