Rize ili Ardeşen ve Pazar ilçelerinde kivi yetiştiren tarım işletmelerinde kivi ve çay üretim faaliyetlerinin karşılaştırmalı ekonomik analizi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, TARIM EKONOMİSİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2002
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HASAN ESAT TRABZON
Danışman: HARUN TANRIVERMİŞ
Özet:ÖZET Yüksek Lisans Tezi RİZE İLİ ARDEŞEN VE PAZAR İLÇELERİNDE KİVİ YETİŞTİREN TARIM İŞLETMELERİNDE KİVİ VE ÇAY ÜRETİM FAALİYETLERİNİN KARŞILAŞTIRMALI EKONOMİK ANALİZİ Hasan Esat TRABZON Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı Danışman : Doç.Dr.Harun TANRIVERMİŞ Bu araştırmanın amacı, Rize ili Ardeşen ve Pazar ilçelerinde kivi üretimi yapan tarım işletmelerinde, kivi ve çay üretim faaliyetlerinin karşılaştırılmalı ekonomik analizinin yapılmasıdır. Bu amaçla kivi ve çay üretim faaliyetlerinde dekara fiziki girdi kullanım düzeyleri, üretim maliyetleri ile brüt ve net kar düzeyleri tespit edilmiş ve bulunan sonuçlar karşılaştırılarak söz konusu ürünlerin işletme içinde rekabet olanakları değerlendirilmiştir. Araştırmada seçilen iki ilçede kivi üretimine ayrılan alanı 1 da ve daha fazla olan, bahçeleri ekonomik verim yaşına gelmiş ve ticari anlamda kivi yetiştiriciliği yapan 62 tarım işletmesi saptanmıştır. Bu işletmelerin tamamına anket uygulanmış ve 2000 üretim yılına ilişkin olarak kivi ve çay üretim faaliyetleri ile ilgili fiziki ve mali veriler toplanmıştır. İncelenen işletmelerde ortalama işletme arazisi 14,77 da olup, bunun % 52,7'si çay ve % 13,1 'i ise kivi bahçelerinden meydana gelmektedir. İşletmelerde ortalama nüfus 4,46 kişi olup, bunun % 52,0'si erkek ve % 48,0'i kadındır. İşletmelerde 6 ve daha yukarı yaştaki nüfusun okur-yazarlık oranı % 96,6, işletmelerin işgücü varlığı 3,149 EİB ve atıl işgücü oranı ise % 41,39 olarak tespit edilmiştir.İşletmelerde kivi bahçesi tesisi için toplam 21 1,38 saat/da ve çay bahçesi tesisi için ise toplam 110,81 saat/da işgücüne ihtiyaç duyulmaktadır. İşletmelerde kivi bahçesi tesisi için yapılan toplam tesis masrafı 976.249.280 TL/da ve çay bahçesi tesisi için ise 297.293.816 TL/da tesis masrafı yapılmaktadır. İşletmelerde kivi üretim döneminde 129,75 saat/da işgücü kullanılmakta ve toplam üretim masrafları ise 338.328.558 TL/da olup, bunun % 46,8'i sabit, % 53,2'si değişken masraflardan oluşmaktadır. İşletmelerde dekara ortalama olarak 1.640 kg kivi üretimi yapılmakta olup, 2000 yılı fiyatları ile 1 kilogram kivinin üretim maliyeti 206.298 TL'dir. İşletmelerde yaş çay yaprağı üretim döneminde 95,70 saat/da işgücü kullanılmaktadır. İşletmelerde toplam üretim masrafları 167.507.890 TL/da olarak saptanmış olup, bunun % 39,6'sı sabit ve % 60,4'ü ise değişken masraflardır. İşletmelerde dekara 1.458 kg yaş çay yaprağı üretimi yapılmakta ve 2000 yılı fiyatları ile 1 kg yaş çay yaprağının maliyeti ise 1 14.889 TL olarak tespit edilmiştir. İncelenen küçük aile işletmelerinde kivi üretiminde birim alana çay tarımına oranla daha yüksek brüt ve net kar sağlanmaktadır. Kivi üretim faaliyetinin işgücü talebi, çay tarımına oranla % 35,6 oranında daha yüksek bulunmuş olup, yörede kivi tarımının geliştirilmesi, işletmelerde atıl işgücünün değerlendirilmesine olumlu katkı yapabilecektir. Üreticilerin % 95,2'sinin kivi üretimine ayırdıkları alanları gelecekte artırmayı istedikleri ve üreticilerin % 74,3 'ü ise, ilave kivi bahçesi için gerekli olan alanları mevcut çay bahçelerinden karşılayabileceklerini belirtmişlerdir. Araştırma sonuçlarına göre, Rize yöresinde kivi tarımının geliştirilmesi, işletme ekonomisine olumlu katkı yapabilecektir. Ancak gelecek yıllarda kivi tarımında da üretim fazlası sorununun yaşanmaması için, bugünden üretime ve tüketime yönelik politikaların birlikte yönlendirilmesine gereksinim bulunmaktadır. 2002, 144 sayfa ANAHTAR KELİMELER : Çay ve kivi, üretim ve ticaret, üretim maliyeti, brüt ve net karlar, kivi tarımının geliştirilebilmesi olanakları.