Anadolu'da Hellenistik ve Roma Dönemi Cephe mimarisinde Girland dekorasyonu
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, ARKEOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İBRAHİM ETHEM KOÇAK
Danışman: GÖRKEM KÖKDEMİR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Girland dekorasyonu, yaprak, meyve ve çiçek türünden bitkisel öğelerin, genellikle bir kurdele ile sarılmasıyla oluşturulan, her iki ucunda taşıyıcıları olan bir dekorasyondur. Girland dekorasyonunun ortaya çıkışından sonra dekorasyona farklı öğeler eklenmiş ve her bir öğe kendi içerisinde gelişim göstermiştir. Bu dekorasyon genel olarak duvar resimlerinde, seramikler üzerinde, lahitlerde, yuvarlak formlu taşınabilir sunaklarda, mimari yapılarda sıklıkla kullanılmış, hatta değişikliklere uğrayarak günümüze kadar gelmiştir. Eldeki veriler doğrultusunda, dekorasyonun yoğun olarak karşımıza çıktığı mimari yapıların, tapınakların cepheleri, anıtsal mezar yapıları, yapı şeklindeki sunaklar, tiyatrolar, hamamlar, çeşme yapıları olmak üzere çeşitlilik gösterdiği tespit edilmiştir. Anadolu'daki mimari yapılar üzerinde Hellenistik Dönem'in başlarında (MÖ 3. yüzyıl) ortaya çıkan bu dekorasyon, Augustus Dönemi'nde bazı değişiklikler göstererek kullanılmaya devam etmiş ve ardından Hadrianus Dönemi'nde ön plana çıkmış ve kullanımı artmıştır. MS 3. yüzyıla gelindiğinde ise pagan kültlerinin yasaklanması ile bu dekorasyonunun kullanımı giderek azalmış, neredeyse ortadan kalkmıştır. Bu çalışmayla, Anadolu'da Hellenistik ve Roma Dönemi mimari yapılarında kullanılmış olduğu tespit edilen girland dekorasyonlu bloklar göz önünde bulundurularak dekorasyon ve dekorasyonu oluşturan öğeler tek tek incelenmiş ve kullanıldığı yapılar dikkate alınarak değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme sonucunda, girland dekorasyonunun yoğun olarak frizler, ikincil olarak ise orthostatlar üzerinde kullanılmış oldukları saptanmıştır. Ayrıca çalışma sırasında girland dekorasyonu öğeleri, bir bütünlük sağlayacak şekilde Türkçe terimlerle yeniden adlandırılmıştır.