İkinci Dünya Savaşı'nda Türkiye'de İngiliz propagandası ve Özel Operasyonlar Dairesi (SOE) yapılanması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUGAY ARSLAN
Danışman: Çağla Derya Tağmat
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:1815 Viyana Kongresi ile Avrupa'da başlayan barış dönemi yüzyılın sonlarında Almanya ve İtalya'nın İngiltere karşısına önemli birer güç olarak çıkmasıyla dengeleri bozmuştur. Bu dengenin bozulması Avrupa'da başlayıp tüm dünyaya yayılan bir Umumi Harbin yaşanmasına neden olmuştur. Birinci Dünya Savaşı sonunda da 1919 Paris Barış Konferansı ile oluşturulmaya çalışılan yeni düzen verimli olmamış ve 1939'da yeni bir savaşın başlamasına neden olmuştur. Diğer yandan sanayi, teknoloji ve bilimde yaşanan gelişmeler savaşlarda kullanılan yöntemleri değiştirmeye başlamıştır. Özellikle kitle iletişim araçlarının yaygınlaşması ve savaşların sadece meydan savaşı olarak kalmayıp sivilleri de hedef almasıyla propaganda, istihbarat ve sabotaj gibi cephe gerisi faaliyetler önem kazanmaya başlamıştır. İlk olarak Birinci Dünya Savaşı öncesinde İngiltere ve Almanya arasında yaşanan propaganda savaşları Birinci Dünya Savaşıyla diğer ülkelere ve bölgelere yayılarak devletlerin bu konu ile ilgili yapılanmaya gitmelerine yol açmıştır. Birinci Dünya Savaşı'nda etkin bir cephe gerisi yapılanmasına giderek önemli faaliyetlerde bulunan İngiltere, Versailles ve Milletler Cemiyeti düzenine güvenerek, bu faaliyetler ile ilgili çalışmalarını ikinci plana atarak kurulan statükoyu korumaya önem vermiştir. Ancak 1930'lar itibariyle Almanya, İtalya ve Japonya gibi devletlerin revizyonist politikalar izleyerek statükoyu tehdit etmesi İngiltere'nin cephe gerisi faaliyetlerine tekrar önem vermesine sebep olmuştur. 1941 yılında Almanya'nın Yunanistan'ı kısa süre içinde işgal ederek Mihver nüfuz alanı haline getirmesi uzun sürmemiş ve birçok Balkan ülkesinin Almanya'ya teslim olmasıyla, Balkanlar'da Mihver egemenliği hâkim olmuştur. Ortadoğu ve Balkanların kesiştiği stratejik öneme sahip Türkiye'nin olası Alman işgaline karşı örgütlenmesini sağlamak amacıyla, İngiltere'nin bakanlıkları bünyesinde propaganda, sabotaj ve istihbarat birimleri Türkiye'de faaliyetlerine başlamıştır. Bu örgütler içerisinde Özel Operasyonlar Dairesi (Special Operations Executive/SOE) İngiltere adına önemli işlere imza atmıştır. Anahtar Kelimeler: İkinci Dünya Savaşı, İngiltere, İstihbarat, Özel Operasyonlar Dairesi, Propaganda, Sabotaj, Türkiye