Farklı Sosyoekonomik Düzeydeki 5, 12 ve 15 Yaş Okul Çağı Çocuklarında Beslenme Durumunun Diş Sağlığı Üzerine Etkisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, BESLENME VE DİYETETİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: JİYAN ASLAN CEYLAN

Danışman: AYŞE ÖZFER ÖZÇELİK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma Mardin'in merkez ilçesi olan Artuklu'da farklı sosyoekonomik düzeydeki 5, 12 ve 15 yaş okul çağı çocuklarında beslenme durumunun diş sağlığı üzerine etkisinin incelenmesi amacıyla 143 erkek (%47,7) ve 157 kız (%52,3) olmak üzere toplam 300 çocuk üzerinde yürütülmüştür. Araştırma verileri çocuklar ve ebeveynleri hakkında genel bilgileri, çocukların beslenme alışkanlıklarını, antropometrik ölçümlerini, ağız ve diş sağlığı uygulamalarını ve ağız içi muayene formunu kapsayan anket formu ile yüz yüze görüşülerek toplanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre çocukların büyük çoğunluğunun dişlerini fırçaladığı (%93,7), sosyoekonomik düzey (p<0,01) ve yaş (p<0,05) arttıkça dişlerini fırçalayanların sayısının arttığı saptanmıştır. Araştırmaya katılan çocukların daimi dişlerinde ortalama 1,0±1,62 çürük, 0,0±0,26 kayıp, 0,3±0,81 dolgulu diş olduğu bulunmuştur. Çocukların diş eti değerlendirildiğinde %24,7'sinde hafif, %44,0'ünde orta inflamasyon olduğu tespit edilmiştir. Düşük sosyoekonomik düzeydeki çocukların daimi dişlerindeki çürük diş sayısının daha yüksek, dolgulu diş sayısının ve Gingival İndeks değerinin daha düşük olduğu belirlenmiştir (p<0,01). Erkeklerde ortalama çürük diş sayısı kızlara göre daha düşük, Gingival İndeks daha yüksektir (p<0,05). Ebeveynlerinin öğrenim düzeyi düşük olan çocuklarda çürük ve kayıp diş sayılarının daha fazla, dolgulu diş sayılarının daha az olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Düşük sosyoekonomik düzeydeki çocuklarda her gün ekmek ve sofra şekeri tüketenlerin daha fazla (p<0,01); süt, yoğurt, peynir, kırmızı et, elma, çiğ sebze (p<0,01) ve yumurta (p<0,05) tüketenlerin daha az olduğu belirlenmiştir. Toplam karyojenik besin tüketimi ile daimi dişlere ait tüm göstergeler ve Gingival İndeks arasında pozitif bir korelasyon olduğu bulunmuştur (p<0,05). Süt ve süt ürünlerinin tüketim miktarları ile ortalama DMFT (Çürük Kayıp Dolgulu Diş İndeksi) ve Gingival İndeks arasında negatif bir korelasyon olduğu saptanmıştır (p<0,01). Ortalama DMFT'nin Beden Kütle İndeksi, bel çevresi, kalça çevresi, üst orta kol çevresi ve triseps deri kıvrım kalınlığı ile pozitif; bel/boy ve bel/kalça oranları ile negatif korelasyon gösterdiği belirlenmiştir (p<0,01). Dişlerini günde iki kez, yemeklerden sonra ve yatmadan önce, dairesel olarak fırçalayan çocuklarda hiç fırçalamayanlara göre ortalama dmft (çürük kayıp dolgulu diş indeksi) daha düşüktür (p<0,05). Yaş, cinsiyet, sosyoekonomik durum, beslenme alışkanlıkları ve antropometrik ölçümlerin ağız ve diş sağlığı üzerinde etkili faktörler olduğu ve çocukların diş sağlığının korunmasına yönelik farkındalığın arttırılmasının önemli olduğu sonucuna varılmıştır.