Türkiye kökenli doğal zeolitin Rhyzopertha dominica (L.) (Coleoptera:Bostrychidae) ve Tribolium confusum du Val (Coleoptera: Tenebrionidae) erginlerine karşı değişik sıcaklık ve orantılı nemlerdeki etkinliği üzerine çalışmalar

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİTKİ KORUMA ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SİBEL MARAŞ

Danışman: MEVLÜT EMEKCİ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tezde, Türkiye kökenli doğal zeolitin Klinoptilolit formuyla 0, 250, 500, 750, 1000 ve 2000 ppm konsantrasyonlarında muamele edilen buğdaya, 20, 25 ve 30 °C sıcaklık ile % 55 - 75 orantılı nem koşullarında 7, 14 ve 21 gün süreyle maruz kalmanın Rhyzopertha dominica (L.) ve Tribolium confusum du Val erginleri üzerindeki öldürücü etkisi ile F1 ergin gelişimi üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Klinoptilolit'e maruz kalma süresi ve uygulama dozundaki artışın ölüm oranını arttırdığı görülürken, en yüksek dozda dahi her iki böcekte de mutlak ölüm görülmemiştir. Klinoptilolit'in R.dominica üzerindeki öldürücü etkisi doz, sıcaklık ve maruz kalma süresiyle doğru orantılıyken, nemle ters orantılıdır. T.confusum'da ölüm oranı doz, nem oranı ve maruz kalma süresi artışıyla doğru orantılıyken, sıcaklıkla arasında direk bir bağ bulunamamıştır. En yüksek ölüm oranı 25 °C sıcaklıkta 2000 ppm dozda 21. günde R.dominica'da (% 60) % 55 nemde, T.confusum'da ise (% 20) % 75 nemde kaydedilmiştir. Her iki böcekte de en yüksek F1 baskılanma oranı 20 °C % 55 orantılı nemde kaydedilmiştir. Baskılanma oranı; doz artışıyla artarken, 20 ve 30 °C sıcaklıklarda nem artışıyla azalmış, 25 °C'de nem artışıyla artmıştır. Uzun süreli uygulamalardaki etkinliğin belirlenmesinde 90 ve 180 gün süreyle 0, 200, 400, 600 ve 800 ppm konsantrasyonlarda, 25 °C sıcaklık ve % 55±5 nemde çalışılmıştır. R.dominica (% 57) ve T.confusum (% 51) en yüksek baskılanma oranı 90 gün sonunda 800 ppm'de kaydedilmiştir. Zeolitin uzun dönemde popülasyonu belli bir düzeyde baskı altında tutabileceği, ancak baskılayıcı etkinin zamanla kaybolabileceğini görülmüştür. Sonuçlar değerlendirildiğinde; depo zararlılarıyla mücadelede ham zeolitin koruyucu olarak kullanılabileceği görülmüştür.