Türk dilinde yön gösteren karşıtlıklar aşağı:yukarı sözcükleri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, ÇAĞDAŞ TÜRK LEHÇELERİ VE EDEBİYATLARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2007
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜRCÜ SELCAN SAĞLIK
Danışman: Fatma Sema Özönder
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tezin konusu tarihsel ve modern Türk dilinde yön gösteren karşıtlıklar içinde yer alan AŞAĞI:YUKARI sözcüklerinin tespiti ve bunların incelenmesidir. Tez, Önsöz, İçindekiler, Giriş, Kısaltmalar ve İşaretler başlıklarını takip eden 2 Bölümden meydana gelmektedir. 1. Bölüm Karşıtlık Kavramı, Bakış ve Yaklaşımlar başlığını taşımaktadır. Bu bölümde karşıtlık kavramı teorik olarak tüm yönleri ve türleriyle incelenmiştir. 2. Bölüm Türk Dilinde Yön Gösteren Karşıtlıklar: AŞAĞI:YUKARI Sözcükleri başlığını taşımaktadır. Bu bölümde dört alt başlık bulunmaktadır. Bunlardan ilki "2.1. AŞAĞI:YUKARI Yön Gösterici Karşıtlar'ıdır. Bu alt başlık altında kudı, aşak(a), asra, astın, ast, altın, alt aşağı ve yokaru, yügerü, üze, üstün, üst, örü yukarı sözcüklerinin etimolojik değerlendirmeleri yapılmış; kullanım alanları gösterilmiş; birleşim değerleri, içinde bulundukları anlam olayları, karşıtları ve sinonimleri tespit edilmiştir. Bölümün ikinci alt başlığı olan 2.2. AŞAĞI:YUKARI Tersinirleri ve Bunların AŞAĞI:YUKARI Sözcükleriyle İlişkileri alt başlığı altında ise yön gösterenler grubuna giren ve fiillerin oluşturduğu tersinir karşıtlıklar ve bunların yukarıda sıralanan AŞAĞI:YUKARI sözcükleriyle ilişkileri tespit edilmeye çalışılmıştır. Takip eden 2.3. AŞAĞI:YUKARI Uzantısında Gelişen Karşıtlıklar Üzerine alt başlığında vücutta dikey boyutta yön gösteren baş:ayak karşıtlığı ve bu karşıtlığın toplumsal yapıda sosyal tabakalaşmayı gösteren metaforik uzantısı olarak kabul ettiğimiz bey:uşak karşıtlığı ile evrenin oryantasyonunda dünyanın dikey boyutlarını gösteren yer:gök karşıtlığı üzerinde durulmuştur. Tez Sonuç, Kavramlar Sözlüğü, Kavramlar Dizini, Kaynaklar, Türkçe ve İngilizce Özet ile son bulmaktadır.