İnşacı teori çerçevesinde siyasal radikalizasyon ve siyasal istikrarsızlaşma: 2000'ler AB krizlerinin analizi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI EKONOMİK İLİŞKİLER ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ARZU DEMİREL

Danışman: Çınar Özen

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tezin temel konusu inşacı teori üzerinden siyasal radikalleşme ve siyasal istikrarsızlaşmanın analizidir. Bu amaçla inşacılığın fenomenolojik sosyoloji kökeni tezde ortaya konmuştur. Fenomenolojik sosyolojinin kavram ve analizlerinden yararlanılarak bireyin yapıyı ne zaman sorguladığı ve dönüştürmek istediği sorusuna yanıt aranmıştır. Bu amaçla kriz ve değişim arasındaki ilişki bireyin radikalleşmesi üzerinden açıklanmıştır. Bu açıklamayı yaparken başvurulan kavram bireyin anlam krizi olmuştur. Bireyin savaş, göç, salgın gibi yapının baş edemediği ya da çözmekte zorlandığı bir problemle karşı karşıya kalması halinde anlam krizine sürüklendiği ve yapıyı sorgulamaya başladığı savunulmuştur. Yapının sorgulanmasının arkasındaki temel neden ise söz konusu krizlerin yapının taahhütlü meşruiyetini sorgulatacak nitelikte inşa edici bir yönünün olmasıdır. Böyle bir krizin birey üzerindeki etkisi tersine sosyalizasyon şeklinde tezahür etmektedir. Bu varsayımlar 2000'li yıllarda AB'nin yaşadığı krizler esas alınarak somutlandırılmıştır. 2000'li yıllar AB'nin istikrarını tehdit eden bir dizi krize sahne olmuştur. Öyle ki bugün literatürde kriz ayrı bir çalışma alanı haline gelmiştir. Bu krizlere dış dinamiklerden kaynaklı çeşitli sınamalar da eşlik etmiştir. Bu amaçla tezde Euro krizi, göç krizi, değerler krizi analize dahil edilmiştir. Uluslararası düzlemden kaynaklanan sınamalar ve krizler olarak transatlantik ilişkilerdeki çözülme, ekonomik istikrarsızlıklar ve Covid-19 salgınına yer verilmiştir. Brexit, bir kriz olarak değil semptom olarak değerlendirildiğinden çalışmanın dışında tutulmuştur. Bir sosyal yapı olarak Birliğin taahhütlü meşruiyeti geleceğe yönelik daimî bir iddiaya barış ve refaha dayanmaktadır. Temel anlatıları da bu iddia etrafında şekillenmiştir. Ancak son yıllarda yaşanan krizlerle kendisini bir anomi içerisinde bulan Birlik, radikalleşmenin bir biçimi, bir tersine sosyalizasyon örneği olarak Avrupalılaşmadan Uzaklaşma ile karşılaşmaktadır. Bu bir yandan bütünleşmenin parçalanması (disintegration) çalışmalarının literatürde daha fazla artmasına yol açmıştır. Diğer yandan ise değerler krizi ve bunun milliyetçiliğin yeniden canlanması, ulus-devletin geri dönüp dönmediği tartışmaları olmuştur. Anahtar Kelimeler: İnşacılık, Fenomenoloji, Avrupalılaşmadan Uzaklaşma, kriz, Avrupa bütünleşmesi, yapı, sosyal gerçeklik, anomi