Futbolcularda akut kafein ve L-karnitin desteğinin egzersiz performansı ve kan laktik asit düzeyi üzerine etkisi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beslenme ve Diyetetik, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Funda Pınar Çakıroğlu
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Bu çalışmada futbolcularda akut kafein ve L-karnitin desteklerinin egzersiz performansı ve kan laktik asit düzeyi üzerine etkisi incelenmiştir. Ek olarak çalışmada futbolcuların beslenme durumları ve vücut antropometrik ölçümleri de değerlendirilmiştir. Çalışma Samsun ili Yerel Amatör Liginde futbol oynayan 18-26 yaş aralığında herhangi bir hastalığı bulunmayan, son 3 yıldır haftada en az 4 kez antrenman yapan ve son 6 ayda herhangi bir besin desteği kullanmamış 24 gönüllü futbolcu ile yapılmıştır. Çift kör, randomize, çapraz-döngülü düzende tasarlanan çalışmada sporcular başlangıç, L-karnitin (3 g) ve kafein (6 mg/kg) denemeleri olmak üzere toplam üç farklı koşulda test protokolüne tabi tutulmuştur. Besin destekleri futbolculara aerobik ve anaerobik performans testlerinden 60 dk önce verilmiştir. Çalışma sonunda futbolcuların yalnızca %33,4'ünün 3 ana, 2-3 ara öğün yaptığı, yarısının önerilen minimum düzeyde enerji aldığı ve karbonhidrat alımının birçoğunda (%66,6) önerilen minunum düzeyden düşük olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca futbolcuların %75,0'inin diyetlerinde enerjinin %40,0'dan fazlasının yağdan geldiği saptanmıştır. Futbolcularda yetersiz alım düzeyi en fazla görülen mikro besin ögeleri K vitamini, C vitamini, kalsiyum, demir, riboflavin, tiamin, magnezyum olarak belirlenmiştir. Futbolcuların antropometrik ölçümleri ideal düzeyde ve literatürle benzer olarak tespit edilmiştir. Futbolculara uygulanan deneysel protokol sonuçları incelendiğinde L-karnitin desteğinin anerobik ve aerobik test sonrasında kan LA düzeyini azalttığı (p<0,05), kafeinin anaerobik test sonrası LA oluşumunu geciktirirken aerobik test sonrasında LA oluşumunu arttırdığı tespit edilmiştir (p>0,05). Aerobik ve anaerobik testler sonunda L-karnitin desteğinin anerobik ve aerobik performansı arttırdığı ve yorgunluğu geciktirdiği (p<0,05) kafein desteğinin ise yorgunluğu geciktirip aerobik performansı arttırırken (p<0,05) anaerobik performans üzerinde bir etkisinin olmadığı tespit edilmiştir (p>0,05). Sonuç olarak bu çalışmanın sporcu beslenmesi ve besin destekleri konusunda literatüre güncel ve önemli bilgiler sağlayacağı düşünülmektedir.