Üriner sistem taş hastalığı olan çocuklarda demografik ve klinik özellikler, etiyoloji ve tedavi yaklaşımları
Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Nilgün Çakar
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Üriner sistem taş hastalığı; böbrek, üreter, mesane ve/veya üretrada taş görülmesi
ve/veya kalsifikasyon ile karakterize bir hastalıktır. Çocuklarda üriner sistem taş hastalığı
etiyolojisinde daha çok genetik, metabolik ve anatomik nedenlerin saptandığı [6-8] ve
metabolik nedenlere bağlı gelişen üriner sistem taşlarının tekrarlama oranlarının yüksek
olduğu bildirilmektedir. Bu nedenle etiyolojinin anlaşılması, çocuklarda taş oluşumunu
önlemek ve nedene yönelik tedavi uygulanması açısından önemlidir.
Amaç: Üriner sistem taş hastalığı ile takipli çocuk hastaların demografik ve klinik
özelliklerini, etiyolojik nedenlerini ve tedavi yaklaşımlarını değerlendirmektir.
Metod: Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim
Dalı Nefroloji Bilim Dalı’nda Ocak 2013 ve Ocak 2018 yılları arasında izlenen 364 hasta
retrospektif olarak değerlendirildi. Hastaların cinsiyeti, yakınması, tanı yaşı, aile öyküsü, İYE
öyküsü, başvuru anında fizik muayene bulguları, spot idrar analizi, 24 saatlik idrar analizi,
biyokimyasal parametleri, ultrasonografi bulguları (taşın yeri, boyutu, sayısı), saptanan üriner
sistem anomalileri, taş analizi, hastalara uygulanan medikal ve cerrahi tedaviler ve son
kontrolde taşsızlık değerlendirildi.
Bulgular: Tanı yaş ortalaması 4,97 ± 5,00 yıl, %49’u kız, %51’i erkek olan hastaların
en sık başvuru yakınmaları, idrar yolu enfeksiyonu (%23), hematüri (%12) ve karın ağrısıydı
(%11). Üriner sistem taş hastalığının etiyolojisine yönelik değerlendirme yapılan 351 hastanın
194 (%55)’ünde metabolik neden saptandı. Bunlar içinde en sık saptanan nedenler
hiperkalsiüri (%58) ve hiperokzalüri (%31) idi. 58 taşın analizinde en sık kalsiyum taşı
(%65,5), ikinci sıklıkta sistin taşı (%20,6), üçüncü sıklıkta sitrüvit taşı (%5) saptandı. Tüm
hastaların 141 (%39)’inin medikal tedavi aldığı, en sık kullanılan ilaçların da K-sitrat (%72)
ve hidrokloro-tiazid (%29)’u olduğu görüldü. Cerrahi girişim uygulanan 86 hastanın 70
(%81)’ine ESWL, 46 (%53)’sına URS, 16 (%17)’sına PCNL ve 6 (%7)’sına açık cerrahi
uygulanmıştı. Beş mm’den küçük taşı olan hastaların %71'inin 5 mm’den büyük taşı olan taşı
olanların ise %54'ünün son kontrolde taşsız oldukları saptandı (p=0,002). Metabolik etiyoloji
saptanan hastalarda, etiyoloji saptanmayanlara kıyasla son kontrolde taşsızlık oranı daha
düşük bulundu (p=0,007).
Sonuç: Üriner sistem taş hastalığı olan çocuklarda metabolik nedenler sıktır. Bu
taşların tekrarlama oranları yüksek, kendiliğinden kaybolma oranları ise düşüktür. Etiyolojiye
yönelik tedavilerin planlanabilmesi için metabolik tetkiklerin yapılması gereklidir.
Anahtar kelimeler: çocuklarda üriner sistem taş hastalığı, metabolik ürolitiazis,
prognoz, tedavi