Peyzaj düzenlemelerinin kültürel ekosistem hizmetleri bağlamında irdelenmesi: Amasya Yeşilırmak kıyısı örneği
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Peyzaj Mimarlığı Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye
Tez Danışmanı: Aysel Ulus
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP)
Özet:
Bu çalışma, özgün konumu ve etrafındaki farklı uygarlıklara ait kültürel miras ögeleriyle önemli bir kentsel açık mekan olan Amasya il merkezi Yeşilırmak kıyısında gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın amacı, Amasya halkının kültürel ekosistem hizmetlerini algı düzeylerini belirlemek için yeni bir ölçek geliştirmek ve demografik özelliklere bağlı halkın bu hizmetleri algı düzeylerini belirlemektir. Amasya il merkezinin 2017 yılı nüfusunun 109.240 olduğu dikkate alındığında gerekli örneklem sayısı en az 383 katılımcıdır. Bu çalışmada, 16-75 yaş arasındaki 244 erkek, 171 kadın olmak üzere toplam 415 katılımcı seçkisiz (rastgele) örnekleme yöntemi ile seçilmiş olup, anketler yüz yüze uygulanmıştır. Kültürel ekosistem hizmetleri algı düzeyini ölçmeye yönelik katılımcılara uygulanan 29 soruluk anketin faktör analizi sonucunda ölçeğin tümü için Cronbach alfa katsayısı 0.933 olan beş faktörlü yapı ortaya çıkmıştır. Erkek ve kadın katılımcıların yaş, eğitim düzeyi ve aile aylık gelir düzeylerine bağlı olarak yer duygusu, rekreasyon, estetik değerler, doğa bilinci ile eğitim değerleri ve sosyal ilişkiler faktörlerinin algı düzeyleri belirlenmiştir. Verilerin normal dağılım göstermemesi sebebiyle ikili karşılaştırmalarda non parametrik Mann Whitney U testi ve Spearman sıra korelasyonu analizi uygulanmıştır. Bu çalışmanın sonuçları, estetik değerler hariç diğer alt boyutlarda yaş grupları arasında erkeklerde, kadınlarda ve genelde anlamlı farklılıklar olduğunu göstermektedir. Genelde tüm alt boyutlar arasında var olan anlamlı ilişkilere ilaveten eğitim düzeyi, yaş ve cinsiyet değişkenleri; Yeşilırmak kıyısına geliş sıklığı ve burada geçirilen süre değişkenlerinden daha çok sayıda alt boyut ile anlamlı seviyede ilişkilidir. Diğer ülkelerde yapılan benzer çalışmaların sonuçlarından farklı olarak yer duygusunun en yüksek düzeyde algılanan kültürel hizmet olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, yer duygusu ile eğitim değerleri ve sosyal ilişkiler alt boyutları en güçlü ilişkiye sahip olan kültürel hizmetlerdir. Kadın katılımcıların kültürel ekosistem hizmetlerini algı düzeylerinin erkek katılımcılara göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, bu çalışmada geliştirilen ölçek katılımcıların kültürel ekosistem hizmetleri algısını 5 alt boyutta geçerli ve güvenilir şekilde ölçmektedir (Cronbach alfa, 0.933). Halkın bu hizmetleri algı düzeyinde; cinsiyet, yaş, eğitim ve aile aylık gelir düzeyi gibi faktörler etkili gözükmektedir.