Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Veteriner Zootekni, Türkiye
Tez Danışmanı: Ceyhan Özbeyaz
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Bu araştırma Akkaraman koyunlarının bazı üreme ve döl verimi özelliklerinin incelenmesi ve daha önce doğal haliyle belirlenmemiş olan progesteron, östrojen, FSH ve LH hormonlarının kandaki miktarlarının östrus siklusu boyunca tespit edilmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü'ne bağlı Konya Gözlü Tarım İşletmesi'nde 2012 ve 2013 yıllarında yürütülmüştür. Araştırmanın hayvan materyalini Akkaraman elit sürüleri içinden arama koçlarıyla östrusta olduğu belirlenen çeşitli yaşlardaki 31 baş koyun oluşturmuştur. Araştırma materyali koyunlar koç katımı sezonunun başlangıcında 3 günlük bir sürede (7-8-9 Eylül 2012) belirlenmiştir. Belirlenen koyunlar dişlerinden yaş tayini yapılarak 4 gruba (2 yaşlı 8 baş, 3 yaşlı 7 baş, 4 yaşlı 8 baş ve 5 yaşlı 8 baş) ayrılmıştır. Bu koyunlar 1. östrusta koçlarla çiftleştirilmeyerek 2. östrus göstermeleri sağlanmıştır. İlk östrustan 12 gün sonra her gün günde iki kez, koyunların östrusları takip edilmiş ve östrusta olanlar çiftleştirilmişlerdir. Koyunlardan kan örneklerinin alınmasına 1. östrusta başlanmış ve 2. östrustan 5 gün sonrasına kadar devam edilmiştir. Kan örnekleri hergün alınmıştır. Alınan örneklerden ELISA yöntemi ile incelenen üreme hormonlarının seviyeleri belirlenmiştir. İki östrus arasındaki süre östrus siklusu süresi olarak hesaplanmıştır. Hormon analizlerinden elde edilen sonuçlarla östrus siklusunun dönemleri belirlenmiştir. Doğum mevsiminde koyunların doğumları takip edilmiş (Şubat'ın ilk haftasından itibaren) ve doğan kuzuların doğum tipi ve cinsiyeti kaydedilmişitr. Tohumlama ile doğum tarihleri arasında geçen süre, gebelik süresi olarak hesaplanmıştır. Koyunlarda doğum oranı, kuzu verimi, tek ve ikiz doğum oranları ile bir doğuma kuzu sayısı belirlenmiştir. Laktasyondaki hayvanların anöstrus döneminde olduğu kabul edilerek haziran ayında (laktasyonun 4. ayı) koyunlardan bir kez daha kan alınmış ve hormon seviyeleri belirlenmiştir. Elde edilen veriler yaş ve doğum tipi gruplarına ayrılarak karşılaştırılmıştır. Hormonların seviyeleri bakımından yaş ve doğum tipi arasındaki farklılıkların incelenmesinde tek yönlü varyans analizi ve t testi kullanılmıştır. Akkaraman ırkında doğum oranı, tek doğum oranı, ikiz doğum oranı, kuzu verimi ve bir doğuma ortalama kuzu sayısı sırasıyla % 90,32; 53,57; 46,42; 132,25 ve 1,46 olmuştur. Östrus siklusu süresi 15,29 ± 0,26 gün ve gebelik süresi 150,24 ± 0,27 gün olarak belirlenmiştir. Birinci ve ikinci östrus arasında analiz yapılan günlerdeki progesteron 3,24 – 11,55 ng/ml; östrojen 44,29 – 76,06 pg/ml; FSH 4,10 – 4,58 mIU/ml ve LH 4,05 – 4,42 mIU/ml düzeylerinde belirlenmiştir. Anöstrus döneminde (laktasyonun 4. ayı) ise ortalama hormon seviyeleri progesteron, östrojen, FSH ve LH için ortalama seviyeler sırayla 1,60 ng/ml; 45,14 pg/ml; 4,76 mIU/ml ve 6,33 mIU/ml olmuştur. Yaşın ve doğum tipinin östrojen, FSH ve LH seviyeleri üzerine etkileri önemsiz bulunmuştur. Doğum tipi gruplarında progesteron miktarı analiz yapılan tüm günlerde ikiz doğuranlarda teklere göre düşük bulunmuş ve ikinci östrus öncesi -3. ve -2. günlerde önemli bulunmuştur. Sonuç olarak, Akkaraman koyunlarda diğer ırklara göre östrus siklusu süresinin daha kısa (ortalama 2 gün) ve gebelik süresinin ise benzer olduğu tespit edilmiştir. Progesteron miktarı ile progesteronun minimum ve maksimum değerleri arasındaki fark prolifik ırklara benzer olmuş ve genel olarak prolifik olmayan ırklardan daha yüksek bulunmuştur. Östrojen miktarı prolifik ırklardan düşük olmuş ve genel olarak prolifik olmayan ırklardan ise yüksek tespit edilmiştir. FSH ve LH hormon miktarları bakımından prolifik ve prolifik olmayan ırklara göre genel bir değerlendirme yapılamamıştır. Anahtar Kelimeler: Akkaraman, Döl Verimi, Koyun, Östrus, Üreme Hormonları