Batı merkezli uluslararası medyada Orta Doğu'nun temsili(Uluslararası haber ajansları üzerinden bir okuma)
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İletişim Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Enver Özgür Gönenç
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Günümüz dünyasında iletişim alanında çok önemli değişim ve gelişimler meydana
gelmektedir. Bu gelişmelerin en önemlilerinden birisi de iletişimin artarak küresel boyuta
taşınmasıdır. Kitle iletişim araçlarının dijitalleşmesiyle birlikte yer ve zaman arasındaki
bağıntı kopmuş, uzamsal olarak ulaşılamayan kaynaklardan çıkan bilgiler anında ya da
dijital olarak iletilmekte ve bilgilere anında ya da dijital olarak ulaşılabilmektedir. Bu durum
bilginin uluslararası alanda dolaşımını hızlandırmakla birlikte bireylerin bilgiye ulaşımını da
kolaylaştırmıştır.
İletişim teknolojilerinin gelişimi ile birlikte kitle iletişim araçlarının önemi artmış ve
yaygınlık alanı daha da genişlemiştir. Bu araçlar sayesinde haber ve bilginin dolaşımı artık
ulusal sınırları aşarak uluslararası boyutlara taşınmıştır. Geçmişte olduğu gibi günümüzde
de haberi ve bilgiyi uluslararası boyuta taşıyan en önemli araçlar içerisinde uluslararası
haber ajansları bulunmaktadır. Uluslararası haber ajansları ürettikleri ve dolaşıma soktukları
haberler aracılığıyla bir taraftan topluma bilgi akışını sağlarken bir taraftan da istedikleri
gibi yönetebilecekleri bir dünya kurmaya çalışmaktadırlar.
Dünya üzerindeki uluslararası haber dolaşımı Batı merkezli olan Reuters,
Associated Press (AP) ve Agence France Presse (AFP) aracılığı ile yapılmaktadır. Bu
durum uluslararası haber dolaşımının dengesiz ve eşit olmayan bir şekilde gelişmiş
ülkelerden gelişmekte olan ülkelere doğru gerçekleştiğini göstermektedir.
İletişim teknolojisi gelişmiş, siyasi ve ekonomik yönden güçlü olan ülkeler,
kendi kontrollerinde olan iletişim araçlarını kurarak etki ve üstünlüklerini yaygınlaştırmış
ve egemenliklerini güçlendirmişlerdir.
iii
Bu çalışmada da Batı merkezli olan üç büyük uluslararası haber ajansının (Reuters,
AP, AFP) örneklem olarak alınan altı Orta Doğu ülkesi (Türkiye, İsrail, İran, Mısır, Suudi
Arabistan ve Lübnan) ile ilgili yaptıkları haberler nitel ve nicel yöntemler kullanılarak içerik
analizi yapılmıştır. Yapılan bu çalışma ile Batı merkezli uluslararası haber ajanslarının
ürettikleri ve dolaşıma soktukları haberler aracılığı ile Orta Doğu’yu tüm dünyaya nasıl
anlattıkları tespit edilmeye çalışılmıştır.