Wittgenstein Felsefesinde Etik ve Görme İlişkisi

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Dil Ve Tarih-Coğrafya Fakültesi, Felsefe Bölümü, Türkiye

Tez Danışmanı: Erdal Cengiz

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Wittgenstein’ın “İnsanlar içlerindeki tüm kötülükleri körlük olarak değerlendirebilirler” savını temele alan bu tezde, kötülük ile körlük arasındaki ilişkinin neliği sorgulanmıştır. Bu amaç özelinde, tezde Wittgenstein’ın hem erken hem de geç dönem felsefesinde etiği görme ile ilişkilendirdiği iddia edilmiş ve etikle ilgili tartışmaların görme biçimlerinin ele alındığı psikoloji felsefesini gerektirdiği savunulmuştur.

Tezin birinci bölümünde, Wittgenstein’ın erken dönem felsefesindeki etik ve görme ilişkisi ele alınmıştır. Bu bölümde aşkınsal ve mutlak bir anlama sahip olduğunu söylediği etik iyi’nin istenç ile ilişkisine yoğunlaşılarak etik istencin zorunluluğu tartışılmıştır. Tezin ikinci bölümünde, Wittgenstein’ın geç dönem felsefesinde dilin gramerine, istence ve aspekt görmeye yönelik sorgulamalarının ve istencin özgürlüğü üzerine tartışmalarının, etikle ilgili düşüncelerinde nasıl bir dönüşüme neden olduğu ayrıntılı bir biçimde serimlenmiştir. Bu bölümde Wittgenstein’ın psikoloji felsefesinde ele aldığı aspekt görme ve aspekt körlük kavramları irdelenmiş ve kötülüğün aspekt körlükle ilişkisi ortaya konmuştur.