AYGIR SPERMASI DONDURULMASINDA SULANDIRICIYA EKLENEN SPERMİN VE SPERMİDİN’İN ÇÖZÜM SONU SPERMATOLOJİK PARAMETRELER ÜZERİNE ETKİSİ
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Veteriner Fakültesi, Klinik Bilimler Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Ergün Akçay
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Aygırlar, dondurulmuş sperma başarısı düşük olan türlerdendir. Bu nedenle aygır sperması dondurulmasında çözüm sonu başarıyı artırabilecek yöntem, teknik ve sulandırıcıların optimizasyonu, üzerinde çalışılması gereken bir konudur. Bu çalışmada aygır sperma dondurma sulandırıcısına ilave edilen Spermin ve Spermidin adlı poliaminlerin aygır spermasının uzun süreli saklanması ve çözüm sonu spermatolojik parametreler üzerindeki etkisi değerlendirilmiş ve standart sulandırıcıya (INRA 96, yumurta sarısı, gliserol) katılabilecek en uygun poliamin ve miktarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada 4 baş ergin Arap aygırı kullanıldı. Aygırlardan iki günde bir suni vajina yöntemiyle sperma alındı. Alınan spermalar 13 eşit hacme bölündü. Kontrol ve deney grubu sulandırıcılarıyla sulandırılarak donduruldu. Kontrol sulandırıcısı olarak INRA96 (%95,5), yumurta sarısı (%2) ve gliserol (%2,5) kullanıldı. Deney grubu sulandırıcıları ise kontrol sulandırıcısına farklı dozlarda Spermin ve Spermidin (0,1 mg/ml; 0,2 mg/ml; 0,4 mg/ml; 1 mg/ml; 2 mg/ml; 4 mg/ml) eklenerek hazırlandı. Kontrol ve deney grubu sulandırıcılarıyla dondurulan aygır spermaları çözdürülerek motilite, progresif motilite, spermatozoon hareket özellikleri, anormal spermatozoon oranı, plazma membran bütünlüğü, kapasitasyon indeksi, akrozom sağlamlığı ve DNA fragmentasyon indeksi parametleri açısından muayene edildi. Çalışma her bir aygır için 5 defa tekrar edildi. Muayeneler sonucunda motilite, progresif motilite ve spermatozoon hareket özellikleri bakımından Spermin’in farklı dozlarının, Spermidin’in ise 0,4 mg/ml dozunun sayısal olarak daha olumlu sonuçlar gösterdiği; fakat bu sonuçların istatistiksel olarak Kontrol grubuyla benzer olduğu belirlendi. Aynı parametreler için 4 mg/ml Spermin ve Spermidin eklenen sulandırıcı gruplarının diğer gruplara göre istatistiksel olarak anlamlı ve düşük değerlere sahip olduğu belirlendi (p<0,001). Anormal spermatozoon oranı, plazma membran bütünlüğü ve akrozom sağlamlığı parametrelerinde deney gruplarıyla Kontrol gurubu arasındaki farklılıkların istatistiksel olarak benzer olduğu belirlenirken, kapasitasyon ve DNA fragmentasyon indeksleri açısından tüm deney gruplarının Kontrol grubuna göre daha düşük ve istatistiksel açıdan anlamlı farklılıklara sahip olduğu belirlendi (p<0,001). Sonuç olarak çözüm sonu aygır sperması hareket yeteneğini sayısal olarak artıran 0,4 mg/ml Spermidin’in; diğer spermatolojik özelliklere zarar vermeden kapasitasyon ve DNA fragmentasyonu üzerinde etkin bir koruma sağladığı belirlenen 1-2 mg/ml Spermin veya Spermidin’in aygır sperması dondurulmasında sulandırıcıya eklenerek aygır sperması dondurma başarısının artırılabileceği belirlenmiştir.