Çivi Yazılı Kaynaklara Göre Hititlerde Zaman ve Zaman Algısı

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tez Danışmanı: Leyla Murat

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Zaman gibi insan ve toplum hayatını direkt olarak etkileyen ve hala daha üzerine bilimin hemen hemen her alanında üzerinde çalışmaların devam ettiği bir doğa fenomenine dair Hitit insanının, merkezi idare yapısının, işleyişi kendi zaman algılarına göre nasıl şekillendirmeye çalıştıkları, çalışmanın ortaya koymaya hedeflediği noktalardan biridir.

Hititlerin yaşadığı M.Ö. 2. Binin ikinci yarısında, Anadolu’da kurdukları merkezi devlet sistemi bünyesinde, diğer arkeolojik malzemelerin bayram törenleri, ritüeller, annaller, fal metinleri, mektuplar gibi pek çok kategoride yazılı metin ve bırakmışlardır. Bu metin türleri bünyesinde, çalışmanın konusu bağlamında yer alan gün, ay yıl gibi çeşitli zaman kavramlarına dair geçen ifadeler, tanımlar özellikle zaman algısı ve bunun ne şekilde anlamlandırıldığı noktasında incelenmiş, değerlendirilmiş ve her metin türünden örneklerle anlaşılmaya ve anlatılmaya çalışılmıştır.

Özellikle gün kavramı ve günün bölümleri gibi dar zaman aralıkları ile metinlerde geçen mevsimler, bunlarla bağlantılı bayramlar ve yıl kavramı noktasında, çıkarım yapılmasına imkân veren seçme metin yerleri incelenmiş ve ilgili zaman kavramlarının metin içeriği bağlamında değerlendirilmesi yapılmıştır. Özellikle çeşitli alt başlıklarda Hitit metinlerinden örnekler verilerek Hititerin gün (UD, šiṷatt-), gece (GE₆, išpant-), hafta, ay, (ITU) yıl (MU, ṷitt-) kavramları tartışılmış ve metin yerleri ile bu kavramlar açıklanmıştır.