Geleneksel ve Yeni Medya Bağlamında Türkiye'de Haberden Kaçınma Davranışı

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, İletişim Fakültesi, Gazetecilik Bölümü, Türkiye

Tez Danışmanı: Haluk Kazım Geray

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Küresel ölçekte tecrübe edilen sayısallaşma süreci ve çok seçenekli medya ortamı ile habere her an her yerde ulaşmak mümkün hâle gelmiştir. Habere ulaşmak tarih boyunca hiç olmadığı kadar zahmetsiz bir noktadadır. Bu yenileşme sürecine karşın haberden kaçınanların sayısı hiç olmadığı kadar artmaktadır. Türkiye çeşitli saha araştırmalarında haberden nüfusuna oranla haberden en sık kaçınan ülkeler arasındadır. Bu yüksek lisans tezi kapsamında geleneksel medya ve yeni medya bağlamında Türkiye'de haberden kaçınma davranışı incelenmiştir. Çalışma kapsamında 23'ü yarı yapılandırılmış görüşme 1605'i yoklamaya katılan olmak üzere 1628 kişinin yanıtlarının analiz edildiği bir saha araştırması gerçekleştirilmiştir. Temsilci olmayan örneklem ile gerçekleştirilmiş olmasına karşın gerçekleştirilen saha araştırması, insanların neo-liberalizm ve post-endüstriyel toplum ile gelen yeni gazetecilik ortamından rahatsız olduğunu göstermektedir. Buna karşın yeni gazetecilik ortamından rahatsız olan herkesin haberden kaçındığını belirtmek mümkün değildir. Araştırma kapsamında geleneksel medya kullanıcılarının haber ile kurdukları ilişki daha normatif bir anlayış etrafında şekillenirken yeni medya kullanıcılarının daha güçlü bir ilgisizliğe sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu durum 2025 yılında hâlâ geleneksel medya kullananların haberden daha az kaçınmasına sebep olmaktadır. Buna karşın geleneksel medya kullananların da yeni medya kullanıcıları ile pek çok konuda benzer rahatsızlıkları dile getirdikleri görülmektedir. Her iki medya türünü kullanan katılımcılar da olumsuz ve rahatsız edici haberlerden, magazinleşmeden, taraflı habercilikten ve ekonomik temeli sarsılan haber kuruluşlarının gelir elde etmek adına uyguladığı agresif politikalardan rahatsızdır. Daha derinlikli ve mukayeseli araştırmaların önemli bir toplumsal soruna yol açabilecek haberden kaçınma davranışını anlamlandırmak adına önemli katkı sunacağı değerlendirilmektedir.