Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tez Danışmanı: Hakan Volkan Şenavcı
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Yıldızlardaki manyetik alan kökenli aktivitenin doğası halen araştırma konusudur. Yıldız astrofiziği çalışmalarında önemli bir sorun olan manyetik aktivite dikkate alınmadığında oluşturulan modellerin geçerliliği önemli ölçüde etkilenebilir. Bununla birlikte gözlemsel verilerdeki bozucu etkileri hem yıldız parametrelerinin hem de günümüzde popüler olan ötegezegen araştırmalarında gezegen parametrelerinin hesaplanmasında belirsizliği arttırmaktadır. Yıldızlardaki manyetik aktivitenin araştırılması için literatürde pek çok teknik bulunmaktadır. Bunlar arasında öne çıkan en etkili teknik Doppler görüntülemedir. Literatürde Doppler görüntüleme tekniğini kullanan bilgisayar kodları olsa da bunların önemli bir kısmı başka araştırmacılara açık değildir. Bu bağlamda, bu önemli boşluğu doldurmak adına bu tez kapsamında Python programlama dilinde yazılmış kullanıcı dostu ve açık kaynak kodlu SpotDIPy kodu geliştirildi. Bu kod maksimum entropi yöntemi ile tek yıldızların hem iki sıcaklık yaklaşımı altında yüzey parlaklık hem de sıcaklık dağılımı haritalarını üretebilecek şekilde tasarlandı. Bununla birlikte, tez çalışması kapsamında geliştirilen SpotDIPy kodu, sonuçların görselleştirilmesinde de güçlü bir arayüze sahiptir. SpotDIPy kodu üzerinde yapılan performans testlerinde yüzey parlaklık ve sıcaklık dağılımı haritaları üretme konusunda oldukça başarılı olduğu görüldü. Ayrıca SpotDIPy kodu ile PW And ve V889 Her yıldızlarının yüksek çözünürlüklü tayfları kullanılarak Doppler görüntülemeleri gerçekleştirildi ve manyetik alan kaynaklı leke aktivitesi incelendi. Her iki yıldızda da kalıcı baskın bir yüksek enlemli leke ile birlikte orta enlemli lekelerin varlığı saptandı.