Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Jeofizik Mühendisliği (Yl) (Tezli), Türkiye
Tez Danışmanı: Haluk Eyidoğan
Tezin Onay Tarihi: 1995
Özet:
Erzincan ili ve civarında 13 Mart 1992 tarihinde oluşan, M=6.9 (NEIC)
büyüklüğündeki yıkıcı deprem sonrası, İTÜ ve Fransa Strasbourg Louis
Pasteuer Yer Fiziği Enstitüsü (IPGS)'nün birlikte yapmış olduğu
çalışmalar sonucu,26 Mart - 4 Mayıs 1992 tarihleri arasında çeşitli
türde deprem kayıtçıları ile 2000'e yakın artsarsıntı kaydı alınmıştır.
Bu çalışma, 4-10 Nisan 1992 tarihleri arasında, 9 adet telsiz bağlantılı
düşey bileşen sayısal hız kayıtçısı tarafından kaydedilmiş 362
artsarsıntıdan 80 tanesine ait kaynak parametrelerinin spektral
yöntemlerle saptanmasını içermektedir. Genelde büyüklükleri MD ^3.2 olan
bu sarsıntıların, odak derinlikleri 0-14 km arasında, odak-istasyon
arası uzaklıkları ise 3-50 km arasında değişmektedir. Kaynak
parametrelerinin saptanmasında teknik olarak, Brune'un dairesel kaynak
modeli esas alınmış ve sismogramlar üzerine çeşitli spektral analiz
yöntemleri uygulanmıştır. Buna göre, hız sismogramlardan P dalga fazlan
saptanarak öncelikle alet etkisi giderilmiş, sonra integrali alınarak
yerdeğiştirme sismogramlanna geçilmiştir. Daha sonra ise bunların Hızlı
Fourier Dönüşüm (FFT) tekniği ile, frekans ortamı görünümleri
(spektrumlan) elde edilmiştir. Spektrumlar üzerinden okunan spektral
parametreler, düşük frekans seviyesi (Ho) ve köşe frekansı (/ö)
yardımıyla incelenen artsarsıntılann dinamik kaynak parametrelerinden
sismik moment (Mo), dairesel kaynak yarıçapı (r) ve gerilme düşümü (Ao)
hesaplanmıştır. Spektral analiz sonucu, incelenen artsarsıntılann
yerdeğiştirme spektrumlanndan; fo'm 4.72 - 20.64 Hz, Oo'uı ise 2.51xlO"7
- 1.03xlO"5 cm.sn arasında değiştiği bulunmuştur. Yüksek frekanslardaki
asimtotik azalımın ise af7 ile orantılı ve azalım miktan /nın genelde
3'den büyük, 12 - 20 Hz arasında köşe frekansına sahip sarsıntılar için
ise bu değerin 4-5 civarında olduğu gözlenmiştir. Sarsıntılara kalite
faktörü (7nun çeşitli değerleri için düzeltmeler uygulanmış, Q değerinin
arttikça/ı'ın değişmediği, Oo'm azaldığı, /nın ise Ö'ya bağlı olarak
arttığı gözlenmiştir. Spektral parametreler yardımıyla bulunan kaynak
parametrelerinden Mo'ın 2.10xl018- 2.45xl020 dyn.cm, Ao'nın 0.1 - 6.9
bar ve r'nin ise 110 - 490 m arasında değiştiği görülmüştür. Ayrıca,
M0-MD arasında logA/0=(0.792 ± 0.062)A/D + (17.905 ± 0.111), MO-/O
arasında logM0=(-2.774 ± 0.355)log/0 + (22.219 ± 0.383), AÖ--A/D
arasında logAo=(0.485 ± Q.066)MD+ (0.852 ± 0.117), ve /0-MD arasında ise
logfo=(-0.099 ± Q.Q24)MD+ (1.238 ± 0.042) şeklinde bağıntısal ilişkiler
olduğu bulunmuştur.