Her dispne kronik obstrüktif akciğer hastalığı değildir: 65 yaş üzeri hastalarda tanı dağılımı

Tez Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye

Tez Danışmanı: Oya Kayacan

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Giriş: Nefes darlığı geriatrik popülasyonda sık rastlanan bir semptomdur. 65 yaş üstündeki bireylerin üçte biri dispneden yakınırlar. Tanı sürecinde yaşlılığa bağlı zorluklar bu yaş grubunda belli hastalıklarda yanlış ve fazla tanıya neden olabilmektedir. Göğüs hastalıkları günlük pratiğinde de obstrüktif akciğer hastalıkları bunların başında gelir. Biz de çalışmamızda bu gözlemi sınamak amacı ile kliniğimize başvuran 65 yaş üstünde, kronik dispne yakınması olan ve bu yakınma nedeni ile daha önceden bir obstrüktif akciğer hastalığı tanısı almış olan olguları, tedaviye rağmen şikayetleri devam ettiğinden ayırıcı tanı sürecinde tekrar değerlendirdik.

Gereç ve Yöntem: Kliniğimize kronik dispne yakınması ile başvuran 65 yaş üstü hastaların sosyodemografik verileri, maruziyet öyküleri, daha önceden aldıkları tanılar ve tedaviler kaydedildi. Temel semptomları sorgulandı. Fizik muayene sonrası radyolojik incelemeler, solunum fonksiyon testleri, kan incelemeleri yapıldı. Önceden aldıkları tanılar da göz önünde bulundurularak ayırıcı tanı yapıldı. Son tanıları kaydedildi.

Bulgular: Araştırmaya 65 yaş üzerinde kronik dispnesi olan 262 olgu dahil edildi. 62’si çeşitli nedenlerle çalışma dışı kaldı. 200 olgu ile çalışma tamamlandı. Olguların %57’i kadın, %43’ü erkekti. %70’inin önceden kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) tanısı, %30’unun ise astım tanısı vardı. Bu tanılar nedeni ile %78’i uzun etkili beta agonist ve inhale kortikosteroid %62’si uzun etkili anti-muskarinik, %23’ü kısa etkili beta agonist, %10’u kısa etkili anti-muskarinik kullanıyordu. Ancak tedaviye rağmen %15.5’inde modifiye Medical Research Council (mMRC) 1, %74.5’inde mMRC2, %6.5’inde mMRC3, %3.5’inde ise mMRC4 seviyesinde dispne şikayeti devam ediyordu. Ayırıcı tanı için incelemeler yapıldı. KOAH tanılı olguların ancak %36.4’ünün, astım tanılı olguların ise ancak %28.3’ünün bu tanıları kliniğimizde doğrulandı (her ikisi için de p<0.001). Kliniğimiz ile önceki tanıları arasında hem KOAH hem astım için uyum olmadığı görüldü. Hastaların geriye kalanı başlıca konjestif kalp yetmezliği (%17), bronşektazi (%9.5), interstisyel akciğer hastalığı (%9), OSAS (%4.5), skolyoz (%3.5), kalp kapak patolojisi (%2.5), pulmoner arteriyel hipertansiyon (PAH) (%2), koroner arter hastalığı (KAH) (%2) olmak üzere başka tanılar aldı. Sigara (p<0.001), erkek cinsiyet (p<0.001), posteroanterior (P-A) akciğer grafisinde ve toraks bilgisayarlı tomografisinde (BT) amfizem varlığı (p<0.001), P-A akciğer grafisinde akciğer ödemi yokluğu (p=0.012), düşük FEV1 yüzdesi (p<0.001), düşük FEV1/FVC oranı (p<0.001), düşük FEF 25-75 yüzdesi (p<0.001), düşük PEF yüzdesi (p=0.001), yüksek hemoglobin (p=0.003), hematokrit (p=0.003), lökosit (p=0.005), C-reaktif protein (p=0.037) ve düşük N-Terminal Pro Brain Natriüretik Peptid (p=0.02) KOAH tanısı ile ilişkili bulundu. KOAH tanısı öngörmek için cinsiyet, sigara paket-yıl, FEV1/FVC oranı, P-A’da amfizem ve akciğer ödemi parametreleri kullanılarak oluşturulan model varyansın %80.3’ünü açıklamaktadır (p<0.001, R²=0.803). Fizik muayenede ral bulunmaması (p<0.001), ronküs varlığı (p=0.011), P-A akciğer grafisi ve toraks BT’de infiltrasyon bulunmaması (sırası ile p=0.023, p=0.047), P-A akciğer grafisinde akciğer ödemi varlığı (p=0.033), plevra sıvısı bulunmaması (p=0.011) astım tanısı ile ilişkili bulundu.

Sonuç: Geriatrik yaş grubunda kronik dispne yakınması obstrüktif akciğer hastalıkları fazla tanısına neden olmaktadır. Yaşlılarda da dispne etiyolojisi aranırken tüm diğer olgular gibi gerekli tanısal testler uygulanmalıdır. Dispne etiyolojisinde KOAH ve astımın yanı sıra, kalp yetmezliği, kalp kapak hastalıkları, bronşektazi, interstisyel akciğer hastalıkları, OSAS da sıklıkla rastlanır.

Anahtar Kelimeler: Kronik obstrüktif akciğer hastalığı, astım, geriatrik popülasyon, kalp yetmezliği, fazla tanı