Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Hukuk Fakültesi, Kamu Hukuku Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Cenker Göker
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
II. Dünya Savaşı'ndan sonra insan haklarına ve özgürlüklerine verilen önem artmıştır. Bu haklar ve özgürlükler, temel güvencelere oturtularak korunmaya çalışılmıştır. Çalışma çerçevesinde esas alınan mülkiyet hakkı, ilk zamanlar tartışmalı olmakla birlikte temel bir insan hakkı olarak kabul edilmiştir. Mülkiyet hakkı, toplumları etkileyen ve toplumsal değişikliklerin temelinde yer alan diğer bir ifadeyle toplumları biçimlendiren bir haktır. Bu hak, anayasalar ve uluslararası belgelerde kendine yer bulmuş bir kişi hakkıdır. Ulusal hukukumuz açısından hem kamu hukuku hem özel hukuk alanındaki birçok norm bu hakkın üzerine kuruludur. Bu nedenle mülkiyet hakkının diğer hak ve özgürlüklerin temeli ve teminatı olduğu ifade edilmiştir. Mülkiyet hakkının kapsamına geniş bir biçimde yaklaşılmalıdır. Çünkü ekonomik bir değeri olan her mal varlığı unsuru mülkiyet hakkının kapsamına dahildir. Bu sebeple kişilerin mal varlığında yer alan herhangi bir ekonomik değere yönelen müdahaleler mülkiyet hakkını etkilemektedir. Dolayısıyla ekonomik kaynağı fark etmeksizin her tür vergi, mülkiyet hakkına doğrudan bir müdahaledir. Vergilendirme işlemleri/eylemleri, mülkiyet hakkına müdahale etmekle birlikte her vergilendirme işlemi/eylemi mülkiyet hakkını ihlal etmemektedir. Buna göre hukuka uygun bir kanuna dayanılarak yapılan vergilendirme işlemi, mülkiyet hakkına müdahale etmekle birlikte mülkiyet hakkını ihlal etmeyecektir. Küreselleşme, devletlerin egemenliklerinin bir göstergesi olan vergilendirme yetkilerini etkilemektedir. Aynı zamanda küreselleşme beraberinde vergilendirmeyle ilgili birçok probleme neden olmaktadır. Devletler, bu problemlere çözüm bulabilmek için ulusal ve uluslararası önlemlere başvurabilmektedir. İlgili önlemler alınırken vergi ödevlilerinin temel haklarının korunması göz ardı edilmemelidir. Çünkü vergi ödevlilerinin haklarının korunması, insan haklarının korunmasının bir gereğidir. Bu gerek ise hukuk devletinin temeli ve hukuk devletinin bir değeridir. Vergi Usul Kanunu, Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve Türk vergi sistemindeki özel vergi kanunlarında yer alan bazı düzenlemelere çalışma kapsamında yer verilmiştir. Bu çerçevede yapılan inceleme, vergilendirme ile mülkiyet hakkının ihlal edildiği düşünülen hükümlere yönelik olmuştur. Genellikle ilgili hükümlerin yasallık veya ölçülük ilkesine uyarlık taşımaması nedeniyle mülkiyet hakkına yapılan müdahaleyi hukuka aykırı kıldıkları söylemek mümkündür.