Ulusal Bağımsızlık Savaşı’na İstihbaratın Etkisi (23 Nisan 1920-20 Ekim 1921)

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Anabilim Dalı, Türkiye

Tez Danışmanı: Prof. Dr. Yücel Özkaya

Tezin Onay Tarihi: 1998

Tezin Dili: Türkçe

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Desteklendiği Program: Diğer

Özet:

Ulusal Bağımsızlık Savaşı, Mustafa Kemal Atatürk’ün de belirttiği üzere Milli Egemenliğe dayalı, tam bağımsız yeni bir Türk Devleti kurmak amacıyla yapılmıştır. Bugüne kadar, Bağımsızlık Savaşı konusunda yapılan çalışmalar bir hayli fazladır. Fakat bu dönem içerisinde faaliyet gösteren istihbarat örgütleri ve çalışmaları konusu yeterince incelenmemiştir.

İstihbarat konusunda yeterince araştırma yapılamamasının en büyük nedenlerinden birisi, özellikle bu konunun gizlilik taşıması ve arşivlerden yararlanma imkânlarının kısıtlı olmasından kaynaklanmaktadır. Ayrıca, yine o dönemlerde yaşayan ve kurulan örgütlerle dolaylı veya doğrudan ilişkili olan kişilerin anılarını yayınlamamaları, yayınlanan anılarında da gizliliğe riayet ederek örgüt faaliyetlerinden çok az bir şekilde söz etmeleri istihbarat konusunun geniş olarak ele alınamamasına neden olmuştur.

Bizce tarih alanındaki bu önemli boşluğun doldurulması gerekmektedir. İtilâf Devletleri bile, yirmi dört saat gibi kısa bir zaman dilimi içerisinde gizli haberlerin nasıl TBMM Hükümeti tarafından öğrenildiğine hayret etmektedirler. Özellikle posta teşkilâtının anında her yere haber iletebilmesi çok ilginçtir. Ele aldığımız “Ulusal Bağımsızlık Savaşı’na İstihbaratın Etkisi” konulu tez çalışmamızda İtilâf Devletleri istihbarat örgütleriyle, İstanbul ve Anadolu’da kurulan Ulusal Bağımsızlık Savaşı yanlısı istihbarat örgütlerinin işleyiş tarzı, bilgi toplama ve değerlendirme usulleri ile haberleşme ve basın konusu ele alınmıştır. Ulusal Bağımsızlık Savaşı’nın hangi şartlar altında kazanıldığı, mücadelenin karşısında yer alan örgütlerin nasıl çalıştıkları, gizli haberlerin çok kısa bir süre içerisinde yerlerine nasıl ulaştırıldığı konuları, istihbarat raporları, hatıralar ve çeşitli kaynaklar doğrultusunda değerlendirilmiştir.

Bu çalışmada istihbaratın önemi, Genelkurmay ATASE Başkanlığı Arşivi, TİTE Arşiv belgeleri, hatıra, tetkik eserler ve konuyla ilgili literatürlerin incelenmesiyle açıklığa kavuşturulacaktır. Konunun TBMM Hükümeti’nin kuruluşu ve Ankara Anlaşması’nın imzalanması (23 Nisan 1920 - 20 Ekim 1921) ile sınırlandırılmasının sebebi, ATASE ve TİTE’ de konu ile ilgili sayılamayacak kadar çok dosya ve belgenin olmasından kaynaklanmaktadır. Bu arada istihbarat raporlarının değerlendirilmesi sırasında dikkatli davranılarak, belgeleri hatıra ve tetkik eserlerle karşılaştırarak, belgenin güvenirliliği saptanılmaya çalışılmıştır.