Karayemiş, lipoik asit ve rutin flavonoidlerinin metformin verilen diyabetik ratlarda etkisi

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tez Danışmanı: Tevhide Sel

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Bu tezde amaç ilaç ve doğal ürün kombinasyonu arasındaki etkileşimleri keşfetmektir. Bu nedenle tip 2 diyabetes mellitusda yaygın olarak kullanılan metformin hipoglisemik etkisi bilinen bir ilaç olarak seçilmiştir ve ilaç etkileşimini görmek amacıyla da 3 farklı doğal ürün seçilmiştir, bunlar karayemiş ekstraksiyonu, rutin flavonoidi ve alfa lipoik asittir. Deneysel çalışmaya başlamadan önce hayvanlar 6 gruba ayrılmışlardır ve ilk grup hariç (sağlıklı kontrol) diğer gruplara STZ ve NA ile tip 2 diyabet oluşturulmuştur. İlaç ve doğal ürünler 12 haftalık süre boyunca oral olarak uygulanmıştır ve deney sonlandırıldığında hayvanlar sakrifiye edilerek kan ve dokuları alınmıştır. Serum Biyokimya, HbA1c ve Fruktozamin değerleri otoanalizörlerde, antioksidan enzimler ve TAS/TOS, Nitrik oksit belirtilen metotlarla, insulin ve aldoz redüktaz ise ELISA metoduyla ölçülmüştür. Ayrıca Histopatolojik inceleme ile pankreas diyabetik açıdan değerlendirilmiştir. Sonuçlar istatistiksel bakımdan incelendikten sonra farklı çalışmalar ile karşılaştırılmıştır ve özellikle kan şeker seviyelerinin diğer çalışmalara göre istatistiksel olarak anlamsız olduğu ve genelde gruplar arasında birbirine yakın seyrettiği görülmüştür (p>0,05). Kesim gününe ait canlı ağırlık değişimleri ile Kalsiyum, Seruloplazmin ve ALP değerlerinde istatistiksel bakımdan anlamlı farklılık bulunmuştur. Kan şeker seviyeleri en düşük olan grup metformin ve karayemiş kombinasyonu verilen grup olmuştur ve 130,80 + 21,75 mg/dL çıkmıştır en yüksek seyirde olan ise rutin flavonoidi ve metformin verilen grup olmuştur ve 165,89 + 48,89 mg/dL çıkmıştır. Antioksidan etkili enzimler ve bileşikler arasında bir tek seruloplazmin değerlerinde istatistiksel olarak anlamlılık bulunmuştur ve en yüksek konsantrasyon diyabet grubunda en düşük ise diyabetli olup metformin ve rutin flavonoidi kullanılan grupta görülmüştür. Fruktozamin ve HbA1c değerlerinde istatistiksel bakımdan bir anlamlılık bulunmamıştır. Nitrik Oksitte hem beyin hem böbrek hem de plazma dokularında istatistiksel bakımdan anlamlılık bulunmuştur. Aldoz Redüktaza ilişkin sonuçlar istatistiksel olarak anlamlılık ifade etmemektedir. Total antioksidan kapasite ölçümünde göz dışında diğer dokularda anlamlılık bulunamamıştır ve total oksidan kapasite analizinde ise hiçbir dokuda anlamlılık çıkmamıştır. Serumda oksidatif stres indeksi en düşük kontrol ve karayemiş grubunda iken en yüksek diyabetli grupta bulunmuştur. İlaç ile doğal ürünlerin birbirlerinin etkilerini nasıl değiştirdiğini daha iyi ifade edebilmek için daha ayrıntılı araştırmalar yapmak gerekir. İlaç etkileşimlerine yönelik in vivo çalışmaları arttırmak ve ileri analiz yöntemlerini uygulayarak araştırmaların gerçekleşmesine yönelik çalışmalara daha çok destek verilmelidir. Diyabetik yolaklar daha ayrıntılı incelenmeli ve histopatolojik çalışmalar ve immun boyamalarla geliştirilmelidir.