Yüksek kolesterollü diyetin ratlarda değişik organlardaki oksidan/antioksidan dengesine etkisi ve antioksidan vitaminlerin olası rollerinin araştırılması
Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Temel Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: İlker Durak
Tezin Onay Tarihi: 2005
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Bu çalışmada yüksek kolesterollü beslenmenin ratlarda (sıçanlarda) çeşitli organlardaki oksidan-antioksidan dengesine olan etkileri ile C ve E vitaminlerinin birlikte kullanımının bu etkilere ve hiperkolesterolemiye karşı olası rollerinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaçla, 24 adet Sprague Dawley cinsi albino erkek rat rasgele 3 gruba ayrılarak 8 'er adet rattan oluşan kontrol ve çalışma grupları oluşturuldu. Kontrol grubu (Grup-1) 3 ay boyunca normal yemle beslenirken, grup-2 ve grup-3'teki hayvanlar yüksek kolesterollü diyetle (% 4 kolesterol, % 1 kolik asit ve % 0,5 tiyourasil içeren yemle) beslendiler. Grup-3'teki hayvanlara çalışma süresince haftada 3 kez C ve E vitamini verildi (C vitamini 100 mg/kg i.p; E vitamini 60 mg/kg i.m). Grupların çalışma başı ve sonundaki kan biyokimya parametreleri ölçüldü. Üç ayın sonunda hayvan sakrifiye (kurban) edildikten sonra, böbrek, karaciğer, kalp ve testis dokuları çıkarılarak, bu dokularda oksidan ve antioksidan parametrelerin (Malondialdehit-MDA düzeyleri, Antioksidan Potansiyel-AOP değerleri ile Süperoksit Dismutaz-SOD, Katalaz-KAT, Glutatyon Peroksidaz-GSH-Px ve Ksantin Oksidaz-XO enzim aktiviteleri) analizleri yapıldı. Çalışma gruplarında (Grup-2 ve 3) serum kolesterol düzeyleri kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı yükselmiş (Grup-2'de kontrole göre yaklaşık 12 kat), ancak antioksidan vitamin desteği yapılan gruptaki artış, vitamin desteği yapılmayan gruba göre anlamlı bir şekilde daha az olmuştur (Grup-3'te kontrole göre yaklaşık 9 kat). Oksidan-antioksidan parametrelerde değişik dokularda farklı sonuçlar elde edilmiştir. Buna göre böbrek dokusunda, grup-3'te kontrole göre MDA düzeyi ile KAT aktiviteleri düşük, kontrol ve grup-2'ye göre SOD aktiviteleri düşük, AOP değeri, GSH-Px ve XO aktiviteleri yüksek bulunmuş, grup-2' de ise MDA düzeyi ve KAT aktivitesi kontrole göre düşük saptanmıştır. Kalp dokusunda grup-3'te AOP değeri, GSH-Px ve XO aktiviteleri kontrol ve grup-2'ye göre yüksek, SOD aktivitesi ise kontrole göre düşük bulunmuştur. Karaciğer dokusunda grup-3'te kontrol ve grup-2 'ye göre MDA düzeyi ve SOD aktivitesi düşük, GSH-Px ve XO aktiviteleri yüksek, grup-2'ye göre AOP düzeyi yüksek, grup-2' de de kontrole göre KAT aktivitesi yüksek, XO aktivitesi düşük saptanmıştır. Testis dokusunda grup-3'te kontrol ve grup 2'ye göre MDA düzeyi ve SOD aktiviteleri düşük, KAT ve XO aktiviteleri yüksek, grup-2 ve 3 'ün her ikisinde de kontrole göre AOP değerleri düşük bulunmuştur. Bu çalışmanın sonuçlan, yüksek serum kolesterolünün erken evrede oksidasyona yol açmadığına, ancak bununla birlikte antioksidan savunmanın güçlenmesinde C ve E vitamin kombinasyonunun yararlı olacağma işaret etmektedir. Bu çalışmada elde edilen veriler, yüksek serum kolesterolüne sahip kişilerde antioksidan vitaminler olan C ve E vitamMerinin birlikte kullanımının serum kolesterolünün kontrolünde etkili olacağım da göstermektedir.