Akut İnme Hastalarında Motor İmgeleme Yeteneği ve Yürütücü Fonksiyonlar Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Gerçek bir hareketin açığa çıkmasında çevreden gelen görsel, işitsel ve proprioseptif girdilerin yanında bilişsel fonksiyon ön plandayken, hareketin imgelendiği süreçte planlama, süreci başlatma, dikkat gibi yürütücü fonksiyonlara düşen görev artmaktadır. Ancak bu zamana kadar motor imgeleme (Mİ) yeteneği ile yürütücü işlevler arasındaki ilişki gösterilmemiştir. Bu çalışmanın amacı akut dönem inme hastalarında Mİ yeteneği ve yürütücü fonksiyonlar arasındaki ilişkinin incelenmesiydi. Mİ’nin zamansal özelliği mental kronometri testleriyle, kolaylık özelliği ise öz-bildirim ölçekleriyle ölçülmektedir. Ancak akut inme hastalarında Mİ’nin kolaylık parametresinin değerlendirilmesinde geçerli ve güvenilir bir öz- bildirim ölçeği bulunmadığından, ilk basamak olarak kinestetik ve vizüel olmak üzere iki alt boyuttan oluşan Hareket İmgeleme Anketi-İkinci Versiyon’un (HİA-İV) Türk diline uyarlanması, geçerlik ve güvenirliğinin araştırılması planlandı. Çalışmaya yaşları 50-75 arasında değişen 56 akut inme hastası ve 50 sağlıklı birey dahil edildi. Yaşam kalitesi Barthel İndeksi (Bİ), mental kronometri 10 metre yürüyüş testi, motor fonksiyonlar Motor Değerlendirme Ölçeği (MDÖ), gövde vertikalliği Gövde Bozukluk Ölçeği, yürütücü işlevler İz Sürme Testi (İST) ile değerlendirildi. HİA-İV anketi, test tekrar test güvenilirliği için inme sonrası 3. ve 7. gün olmak üzere iki kez tekrar edildi. Anketin vizüel imgeleme alt boyutunun orta, kinestetik imgeleme alt boyutu ve anket genelinin iyi seviyede test-tekrar test güvenirliğe sahip olduğu bulundu (sırasıyla sınıf içi korelasyon katsayısı: 0,669; 0,797; 0,785). Anketin iç tutarlılığının ise vizüel ve kinestetik imgeleme alt boyutları için iyi seviyede, anket geneli için ise mükemmel seviyede olduğu bulundu (sırasıyla Cronbach alfa katsayıları: 0,835; 0,831; 0,902). HİA-İV anketinin, birleşim geçerliğinin incelenmesinde kullanılan Bİ ile orta (rho= 0,32, p<0,05); Mental Kronometri Skoru ile zayıf-orta (rho= -0,28 p<0,05); MDÖ ile zayıf-orta (rho= 0,31, p<0,05) ilişki bulunurken, gövde vertikalliği ile arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır (rho=0,02, p>0,05). Sağlıklı kontrol grubu ve inme hasta grubundaki HİA-İV’nin toplam puanları arasında fark olduğu (p=0,001) ve anketin bilinen grup geçerliliğine sahip olduğu tespit edildi. İST ile HİA-İV’nin toplam puanı arasında orta düzeyde (rho= -0,40, p=0,002) bir korelasyon bulunurken, Mental Kronometri skoru ile korelasyon bulunmamıştır ( rho= -0.173, p=0,203) Sonuç olarak, HİA-İV’nin Türkçe versiyonu akut inme hastalarında Mİ yeteneğini değerlendirmek üzere kullanılabilecek güvenilir ve geçerli bir ölçüm aracıdır. Mİ ve kognisyon birbirinden ayrı düşünülmemesi gereken fonksiyonlardır.