Güneş L. C., Uysal G.(Yürütücü)
TÜBİTAK Projesi, 2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı, 2025 - 2025
36-72 ay arası dönem bireyin tüm yaşamını etkileyen yeterlikler kazandığı, beyin gelişiminin en hızlı olduğu dönem olmasından hareketle zengin öğrenme deneyimleri kazandığı kritik bir dönemdir. Bu dönemde çocuklara sunulan fırsatları, deneyimleri ve çeşitli yaşam becerilerini sağlayacak yaşantı ve araçlar ise çocuğun işi olan oyundur. Teknolojinin bu denli ilerlediği, ekran başında geçirilen sürelerin arttığı, dijitalleşmenin günlük yaşam aktivitelerinin gerçekleştirilmesinin dahi önüne geçtiği günümüzde, ebeveynlerin çocuklarına dış mekân oyun fırsatları sunması çocuklarının yaşantısının birçok alanı için önem arz etmektedir. Çocuk dışarıda farklı olay örgüleri ile karşılaşır, sorgular, cevaplar, çözümler üretir, dener, yanılır, başarır, duyuları ile deneyimler elde eder, araştırır, keşfeder, öğrenir. Tüm bu becerileri doğal ortamında, yapılandırılmamış bir yaşantı sonucu kazanır. Özellikle çocukların dış mekânlarda oyun oynaması onların yaratıcılık, problem çözme, eleştirel düşünme gibi birçok becerisini desteklerken gelişimlerine de olumlu katkılar sağladığı düşünülmektedir. Tüm bu bilgiler doğrultusunda bu araştırmanın amacı, 36-72 ay arası çocuklara dış mekân oyun fırsatlarının sunulmasının, gelişimlerine ve yaratıcılıklarına etkisinin ebeveyn görüşlerine göre incelenmesidir. Bu araştırma nitel boyutta, olgubilim (fenomenoloji) modelindedir. Araştırmanın çalışma grubuna, çalışmaya katılmayı gönüllü kabul eden 36-72 ay arasında çocuğu olan 17 ebeveyn dâhil edilmiştir. Ebeveynler “amaçlı örnekleme” yoluyla seçilmiş ve “kartopu örnekleme” yöntemiyle araştırmaya dâhil edilmiştir. Araştırmaya alınan ebeveynlerin çalışmaya katılabilmesi için yazılı onamları alınmıştır. Araştırmanın verileri araştırmacılar tarafından geliştirilen “Genel Bilgi Formu” ve beş alan uzmanının görüşleri ile son şeklini alan yarı yapılandırılmış “Ebeveyn Görüşme Formu” ile toplanmıştır. Araştırmanın yürütülebilmesi için Ankara Üniversitesi Etik Kurulu Başkanlığından izin alınmıştır (06.01.2025/49). Ardından araştırmaya dâhil edilecek olan ebeveynlerin yazılı izinleri Aydınlatılmış Onam Formu ile alınmıştır. Araştırmanın verileri, araştırmaya katılmayı kabul eden ebeveynlerin Genel Bilgi Formunu doldurması ve “Ebeveyn Görüşme Formu”ndaki soruları yanıtlaması ile toplanmıştır. Görüşmeler 17 ebeveyn ile gerçekleştirilmiş, veriler doygunluk noktasına ulaştığında veri toplama süreci sonlandırılmıştır. Veriler etik kurul onayının alınmasının ardından, 21 Nisan-8 Mayıs 2025 tarihleri arasında yüz yüze görüşmeler yapılarak toplanmıştır. Veri toplama süreci yaklaşık 15-20 dakika sürmüştür. Araştırma sonucunda elde edilen nitel verilerin analizinde, betimleme, sınıflandırma ve ilişkilendirme basamaklarına uygun olarak içerik analizi yapılmıştır. Veriler kodlanmış, temalar belirlenmiş ve kod ve temalar organize edilmiştir. Araştırmada ebeveynlerin 36-72 ay arasındaki çocuklarına dış mekân oyun fırsatlarını sunmasının, çocuklarının gelişimlerine ve yaratıcılıklarına etkisi konusundaki algıları ortaya konulmuştur. Elde edilen bulgular, dış mekân oyunlarının çocukların çok boyutlu gelişim süreçlerinde önemli bir rol oynadığını ortaya koymuştur. Ek olarak konu ile ilgili ebeveynlerin farkındalık düzeyleri belirlenecek ve araştırmadan elde edilen bulguların ışığında, ebeveynlerin çocuklarına dış mekân oyun fırsatları sunmasının önemi, çocuklarının gelişimlerini ve yaratıcılıklarını desteklenmesi ile ilgili bilgi seviyelerinin geliştirilmesi için eğitimcilere, ailelere ve araştırmacılara öneriler sunulmuştur.