Arıtma Tesisi Çıkış Suyunun Yeniden Islahı ve Çeltik Tarımındaki Etkilerinin Belirlenmesi
Ahi Y. (Yürütücü), Özer S., Yıldız Töre G., Gültaş H. T., Geçgel Ü., Çebi Ü.
TÜBİTAK Projesi, 1001 - Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı, 2022 - 2025
- Proje Türü: TÜBİTAK Projesi
- Destek Programı: 1001 - Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı
- Başlama Tarihi: Haziran 2022
- Bitiş Tarihi: Temmuz 2025
Proje Özeti
Küresel iklim değişikliği, artan kuraklık baskısı ve azalan tatlı su rezervleri; birim alanda su tüketimi en yüksek tarla bitkilerinin başında gelen çeltik (Oryza sativa L.) yetiştiriciliğini ciddi şekilde tehdit etmektedir. Türkiye çeltik üretiminin büyük kısmını karşılayan Trakya ve Marmara havzalarında doğal su kaynakları üzerindeki tüketim yükünü azaltmanın en sürdürülebilir yollarından biri, kentsel ve endüstriyel arıtma tesisi çıkış sularının tarımsal sulamada geri kazanılmasıdır. Ancak konvansiyonel arıtma tesislerinden çıkan sular; tuzluluk, mikrokirleticiler, patojenler, kalıntı kimyasallar ve ağır metaller gibi unsurlar nedeniyle doğrudan çeltik tavalarında kullanıldığında toprak yapısında bozulmalara, yer altı suyu kirliliğine ve gıda zincirinde insan sağlığını tehdit edebilecek birikimlere neden olma potansiyeli taşımaktadır.
Çevre, tarım ve gıda disiplinlerinin ortaklığıyla yürütülen bu TÜBİTAK 1001 araştırma projesinde; konvansiyonel atıksu arıtma tesisi çıkış sularının ileri arıtma/ıslah teknolojileri (membran filtrasyon, ileri oksidasyon veya hibrit ıslah sistemleri) kullanılarak sulama suyu standartlarına getirilmesi ve bu ıslah edilmiş suyun çeltik tarımında kullanımının agronomik, çevresel ve gıda güvenliği boyutlarıyla belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında; ıslah edilen suların fizikokimyasal ve mikrobiyolojik kalitesi izlenmiş, çeltik bitkisinin fenolojik gelişimi, verim bileşenleri ve fizyolojik parametreleri değerlendirilmiştir. Eş zamanlı olarak; toprakta tuzlanma, ağır metal tutulumu ve drenaj suyu sızıntı dinamikleri incelenmiş; hasat edilen pirinç ve yan ürünlerinde (çeltik kavuzu, kepek, pirinç yağı) toksikolojik, mikrobiyolojik ve kalite parametreleri ayrıntılı olarak analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular; atıksuların döngüsel su ekonomisi ilkeleriyle güvenli tarımsal geri kazanımını sağlayan, tatlı su rezervlerini koruyan ve ulusal çevre-tarım mevzuatlarına rehberlik eden bilimsel bir model ortaya koymuştur.