Çeltik (Oryza sativa L.) Yetiştiriciliğinde Bitki Su Tüketimi Bileşenleri ile Su-Üretim Fonksiyonlarının Farklı Sulama Yöntemleri Altında Belirlenmesi” TAGEM- Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Projesi
Diğer Resmi Kurumlarca Desteklenen Proje, 2015 - 2019
- Proje Türü: Diğer Resmi Kurumlarca Desteklenen Proje
- Başlama Tarihi: Mart 2015
- Bitiş Tarihi: Eylül 2019
Proje Özeti
Çeltik (Oryza sativa L.), dünya ve Türkiye nüfusunun temel besin kaynaklarından biri olmakla birlikte, birim alandan en yüksek su tüketimine sahip tarla bitkilerinin başında gelmektedir. Türkiye çeltik üretiminin büyük kısmının gerçekleştirildiği Trakya ve Marmara havzaları başta olmak üzere, küresel iklim krizi ve kuraklık riski nedeniyle geleneksel tava (sürekli göllendirme) sulama yöntemi su kaynakları üzerinde ciddi bir baskı oluşturmaktadır. Çeltik tarımında gıda arz güvenliğini tehlikeye atmadan su tasarrufu sağlayabilmek; bitki su tüketim bileşenlerinin doğru saptanmasına, alternatif sulama yöntemlerinin (damla sulama, kesintili/aralıklı sulama vb.) test edilmesine ve su-verim ilişkilerinin matematiksel olarak modellenmesine bağlıdır.
Bu araştırma projesinde; çeltik yetiştiriciliğinde geleneksel tava sulama ile alternatif modern sulama yöntemleri (özellikle damla sulama) kıyaslanarak bitki su tüketimi bileşenlerinin (ETc, terleme, buharlaşma, derine sızma) ve su-üretim fonksiyonlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında; farklı sulama yöntemleri ve su uygulama düzeyleri altında çeltiğin fenolojik gelişimi, kök ve biyokütle dinamikleri, tane verimi, randıman ve kalite parametreleri izlenmiştir. Bitki katsayıları (Kc), su kullanım randımanı (WUE) ve sulama suyu kullanım randımanı (IWUE) hesaplanarak su kısıntısına duyarlılık faktörleri (Ky) modellenmiştir. Elde edilen bulgular; çeltik tarımında geleneksel yönteme kıyasla önemli düzeyde su tasarrufu sağlayan, verim kaybını asgariye indiren ve havza ölçeğinde sürdürülebilir su tahsisine imkân tanıyan bilimsel bir su yönetim rehberi ortaya koymuştur.