Akademik Veri Yönetim Sistemi
ERGÜN E. (Yürütücü), ALESAWI Y. A. K.
Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Doktora, 2023 - 2026
Bu çalışma, farklı postnatal gelişim aşamalarındaki
Wistar albino ratların testis ve epididimis dokularının gelişimini inceleyerek,
epidermal büyüme faktörü reseptörü EGFR (erbB1, HER1) ile ligandları olan
amfiregulin (AREG), epidermal büyüme faktörü (EGF) ve dönüştürücü büyüme
faktörü alfa (TGF-α)’nın gelişimsel ve hücreye özgü ekspresyonlarını
belirlemeyi amaçlamıştır. Ayrıca, spermatogenik siklus süresince testisteki
hücre tiplerinin bu moleküllerle ilişkileri değerlendirilmiştir.
Çalışmada, dört farklı postnatal gelişim
aşamalarındaki Wistar albino ratın testis ve epididimis dokuları materyal
olarak kullanılmıştır. Her biri altı rattan oluşan bu gruplar; neonatal
(postnatal 5 günlük, PND5), infantil (postnatal 20 günlük, PND20), geç pubertal
(postnatal 50 günlük, PND50) ve olgun (postnatal 70 günlük, PND70) olarak
düzenlenmiştir. Testis ve epididimisin histomorfolojik gelişimi Periyodik Asit
Schiff (PAS) ve Crossmon’un modifiye üçlü boyama yöntemleriyle, ayrıca yarı
ince kesitlere uygulanan Toluidin mavisi boyası ile değerlendirilmiştir.
Epididimisin başlangıç segmenti, kaput, korpus ve kauda bölgeleri ile testisin
seminifer tubuluslarından alınan kesitlerde EGFR, AREG, EGF ve TGF-α’nın
hücresel ve segmental ekspresyonlarındaki yaşa bağlı değişimler, Leydig
hücrelerine özgü steroidojenik bir enzim olan CYP11A1’in lokalizasyonu ile
birlikte araştırılmıştır. Tüm immunohistokimyasal boyamalar Streptavidin-Biotin
Kompleks (Strept-ABC) immunperoksidaz yöntemi ile gerçekleştirilmiş; elde edilen
veriler semikantitatif olarak değerlendirilmiştir. İstatistiksel analizler SPSS
yazılımı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Semikantitatif immunreaktivite
skorları medyan ve aralık (minimum–maksimum) değerleri ile özetlenmiştir.
Postnatal dönemler arasındaki farklılıklar Kruskal–Wallis testi ile; aynı yaş
grubundaki epididimis segmentleri arasındaki karşılaştırmalar ise Friedman
testiyle değerlendirilmiştir.
Bulgular, EGFR ve ligandlarının testis ve epididimis
dokularında hücre tipi ve gelişim dönemine özgü farklı ekspresyon paternleri
sergilediğini göstermiştir. Testiste EGFR özellikle Sertoli, peritubular myoid
ve damar düz kas hücrelerinde belirgin, Leydig hücrelerinde ise daha zayıf
düzeyde saptanmıştır. EGF ve AREG güçlü şekilde Leydig hücrelerinde eksprese
olurken, TGF-α spermatidlerde evreye bağlı pozitiflik göstermiştir.
Epididimiste EGFR bazal ve şeffaf hücrelerde belirgin pozitiflik sergilemiş;
EGF ve TGF-α yalnızca geç pubertal ve olgun dönemlerde kaput epitelinde
ekspresyon göstermiştir. AREG ise epididimis boyunca bazal ve şeffaf hücrelerde
pozitiflik göstermesine rağmen gelişim dönemleri arasında istatistiksel olarak
anlamlı bir değişiklik sergilememiştir. Testiste EGF, EGFR, TGF-α ve AREG
ekspresyonlarının dönemsel karşılaştırmalarında istatistiksel olarak anlamlı
bir fark saptanmamıştır. Epididimis dokusunda ise yalnızca kaput segmentinde
EGF ve TGF-α ekspresyonu geç pubertal–olgun dönemlerde anlamlı düzeyde artmış
(her ikisi için p = 0,043) ve segment karşılaştırmalarında kaputun diğer segmentlere
kıyasla daha yüksek pozitiflik gösterdiği belirlenmiştir (her ikisi için p =
0,01). EGFR açısından epididimis segmentleri ve gelişim dönemleri arasında
anlamlı bir fark izlenmemiştir.
Sonuç olarak, EGF ailesi üyelerinin testis ve
epididimis dokularında hücreler arası etkileşimler ile postnatal gelişimle
ilgili bölgesel düzenleme süreçlerinde rol oynayabileceği düşünülmektedir. Elde
edilen bulgular, özellikle epididimis dokusundaki büyüme faktörlerinin
segmental ve hücresel dağılımına ilişkin literatürdeki sınırlı bilgiyi
genişletmekte ve EGF ailesi üyelerinin postnatal erkek genital sistemin
gelişimindeki olası rollerine ışık tutmaktadır.
Anahtar
Sözcükler: Epidermal Büyüme Faktörü
Reseptörü, Epididimis, Ligandlar, Rat, Testis