Geçiş Işık Eğrilerinde Leke Kaynaklı Asimetrilerin Geçiş Ortası Zamanlarına Etkisinin İncelenmesi

TÜBİTAK Projesi, 1002 - Hızlı Destek Programı, 2026 - 2027

Proje Türü: TÜBİTAK Projesi
Destek Programı: 1002 - Hızlı Destek Programı
Başlama Tarihi: Eylül 2026
Bitiş Tarihi: Mart 2027

Proje Özeti

Bu projede geç tayf türünden, manyetik olarak aktif, bu nedenle aktivite kökenli ışık değişimlerinin gözlendiği geçiş yapan ötegezegen barınağı yıldızların yüzeylerindeki parlaklık dağılımı düzensizliklerinin geçiş ışık eğrilerinde neden olduğu asimetrilerin geçiş ortası zamanlarına etkisi araştırılmak istenmektedir. Geçiş ortası zamanları, geçiş zamanları değişimi (Transit Timing Variations, TTV) analizinin temel verisini oluşturmaktadır. Bu nedenle, geçiş zamanı değişimlerinin fiziksel kökenlerini doğru araştırabilmek için hassas bir şekilde ölçülmelerine ihtiyaç duyulur. Bu bağlamda gezegenin yıldız diski önünden geçiş yolunu, yıldız diski üzerine izdüşümü üzerindeki lekelerin neden olduğu asimetrilerin modellenerek, geçiş ortası zamanlarının bu modeller üzerinden ölçülmesi kritik bir önem arz etmektedir. Bu proje kapsamında seçilmiş ötegezegen sitemlerinin geçiş ışık eğrilerinin lekeli ve lekesiz modellerle analizi sonucu elde edilecek geçiş ortası zamanlarının karşılaştırılması hedeflenmektedir. Bu hedef doğrultusunda ilgili sistemlerin literatür, açık veritabanları ve teleskop arşivlerindeki hassas ışık eğrileri toplanacak, gerektiğinde yeni geçiş gözlemleri bu proje kapsamında gerçekleştirilebilecek ve elde edilen geçiş ışık eğrileri PRISM ve EXOFAST yazılımları kulllanılarak, yıldız yüzey parlaklık dağılımı düzensizliklerini dikkate alan ve almayan yaklaşımlarla modellenecek ve bu modeller üzerinden geçiş ortası zamanları belirlenecektir. Bu geçiş ortası zamanlarıyla oluşturulacak geçiş ortası zamanları değişimi (TTV) grafikleri analiz edilerek karşılaştırılacak; sonuçlar lekeli modellerden ölçülen geçiş ortası zamanlarının getirdiği iyileştirme bağlamında yorumlanacaktır. TTV analizinin sonuçları bilinen fiziksel mekanizmalar (gelgit etkileşimi kaynaklı seküler değişimler, ışık-zaman etkisi, eksen dönmesi, manyetik etkinlik gibi) bağlamında yorumlanacaktır. Ayrıca incelenen sistemlerin geçiş dışı parlaklık değişimlerinden yıldızın dönme dönemi belirlenmeye çalışılacak ve elde edilecek dönme dönemleri gezegenle barınak yıldızı arasındaki gelgit etkileşmelerinin düzeyini anlamak üzere kullanılabilecektir.