İlhanlılar zamanında kültür ve eğitim
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TARİH ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KEMAL RAMAZAN HAYKIRAN
Danışman: İLHAN ERDEM
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Cengiz Han'ın Moğol boylarını bir siyasi çatı altında toparlayıp gerçekleştirdiği fetihler sonucunda Moğolların Yakın-Doğu'da belirmeleri ve burada siyasi bir teşekküle dönüşmeleri neticesinde kurulan İlhanlılar Devleti, Yakın Doğu'da süregelen yaşamın pek çok noktasında köklü değişimlerin yaşanmasına yol açmıştı. Buna paralel olarak İlhanlı Devletini oluşturan Moğol unsurları da köklü değişimlere uğramışlardı. Yaşanan bu karşılıklı değişimin en çok hissedildiği alan kuşkusuz kültür hayatı ve eğitim kurumları olmuştur. Burada en köklü değişim ise dini hayatta yaşanmıştı. Kadim inançlarından vazgeçen Moğollar İlhanlılar döneminin sonucunda Müslüman olmuşlardı. Fakat İlhanlıların siyasi faaliyetlerinin büyük tesiri altında Yakın Doğu'da İslamiyet yorumunda da hissedilir değişimler yaşanmıştı. Bunun en güçlü örneği tasavvufun güçlenmesi ve yaygınlaşması ve Şiîliğin kurumsallaşma ve güçlenme imkânı bularak yeni coğrafyalara yayılabilmesidir. Bilim ve Eğitim dünyasında başlangıçta büyük yıkımlar yapan İlhanlılar ilerleyen süreçte yaptıkları yıkımları telafi ettikleri gibi devraldıkları eğitim ve bilim mirasını daha da ileri seviyelere taşıyacak hayır ve ilim kurumları da inşa etmişlerdi. İlk Moğol akınlarının kurulu ilim ve düşünce hayatını sarsıntıya uğratmasına rağmen İlhanlılar döneminde pek çok alîm ve müellif bizzat devlet tarafından himaye edilmiş ve düşünce hayatında yeni canlanma yaşanmıştır. Kuşkusuz en dikkate değer hareketlilik ise tarih yazıcılığında görülmüştür. İlk dünya tarihi Reşîdüddîn tarafından İlhanlıların sarayında yazılmıştır. İlhanlıların yaşadığı en büyük kültür değişimi ise göçebe hayattan yerleşik hayatta geçmeleri olmuştur. Orta Asya Bozkırında göçebe yaşayan Moğollar Yakın Doğuda muazzam şehirler kurmayı başarmışlardı. Tez, İlhanlıların gerek kendilerinde gerekse hâkimiyet kurdukları coğrafyanın kültür ve eğitim dünyasında yaşanan dönüşümü ve gelişimi içermektedir.