İnsan kolon kanseri hücrelerinde clitocybe nebularis'in hücre döngüsü üzerine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: OKAN ONAR
Danışman: Özlem Yıldırım
Özet:Kolorektal kanser, insidansı ve mortalitesi dünya genelinde en yüksek beş kanser türü arasındadır. Cerrahi, kemoterapi ve bunların kombinasyonu halen hastalığın tedavisi için kullanılan ana seçeneklerdir. 5-Fluorourasil (5-FU), kolorektal kanserin tedavisi için önemli bir antikanser ajan olmasına rağmen, ilaç direnci ve doza bağlı yan etkileri tedavinin etkinliğini sınırlamaktadır. Bu nedenle, 5-FU'nun etkinliğini artırmak için etkili ve düşük toksisiteye sahip yeni farmasötiklerin geliştirilmesi oldukça önemlidir. Günümüzde kemoterapötik ajanları destekleyebilecek etkili ve toksik olmayan doğal bileşiklere yönelik artan bir ilgi vardır. Bu nedenle doğal ürünlerden yeni öncü bileşiklerin keşfi için birçok çalışma yapılmaktadır. Bu bağlamda mevcut çalışma ile, Clitocybe nebularis mantarından (CN) elde edilen etanolik özütün HT-29 insan kolon kanseri hücreleri üzerindeki sitotoksik aktivitesi ve potansiyel moleküler etki mekanizmaları in vitro ortamda detaylı olarak incelenmiştir. Ayrıca CN özütünün kolon kanseri tedavisinde kullanılan antimetabolit kemoterapötik ajan 5-FU'nun anti-kanser etkinliğini artırma yeteneği ve olası etki mekanizması da araştırılmıştır. Sonuçlarımız, CN özütünün kolon kanseri hücreleri üzerinde seçici sitotoksik aktiviteye sahip olduğunu göstermektedir. CN ve 5‑FU kombinasyonu ile HT-29 hücreleri üzerindeki sitotoksik aktiviteleri, tek başına kullanımlarına göre önemli ölçüde artmıştır. Ayrıca CN ve 5-FU kombinasyonu, S fazında hücre döngüsünün durdurulması aracılığıyla da sinerjik antikanser etkinlik göstermiştir. Bulgularımız, CN özütünün hücre proliferasyonunu inhibe ederek ve S fazında hücre döngüsü durmasını indükleyerek 5-FU ile sinerjistik bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Sonuçlar ayrıca CN özütü uygulaması sonucunda p21, p27 ve p53 ekspresyon seviyelerinin arttığını da göstermektedir. Bu nedenle mevcut çalışma CN özütünün kolorektal kanser tedavisinde tamamlayıcı bir tedavi seçeneği olabileceği konusunda umut verici kanıtlar sağlamaktadır.