İlhanlı Devletinde Argun Dönemi (1284-1291)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2001
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA UYAR
Danışman: İLHAN ERDEM
Özet:131 ÖZET Oldukça kısa bir zaman dilimini kapsayan İlhan Ârgun dönemi, Bozkır-Moğol kültürü ile Iran coğrafyasındaki İslam medeniyeti çatışmasının alevlendiği bir dönemdir. Ârgun, İslamî devlet anlayışım benimseyen Sultan Ahmed Teküdar'a cephe alarak, aktif bir muhalefet siyaseti İzlemiştir. Sultan Ahmed'e muhalif Moğol zümresini örgütlemiş ve onların yardımıyla tahta oturmuştur. İlhanlı Devletinin idari bünyesinde, söz konusu İslam! devlet anlayışını temsil eden birçok kişi bulunmaktaydı. Bu devlet adamlarından önde geleni olan Şemseddin Cüveynî idam edilmiştir. Argun'u ilhanlık makamına getiren Moğol Emiri Buka'nın vezir olduktan sonra onun yerine yeni bir ilhan aramaya başlaması, kendi sonunu hazırlayacaktı. Onun ardından vezir olan Yahudi Sa'düddevle, İslam dünyasında o güne kadar yahudilerin hiçbir şekilde elde edemediği bir güçle belirecektir. Onun bu gücü ve yandaşlarını kayırması, hem müslüman hemde Moğol devlet adamlarının işine gelmeyecek; kısa zamanda ortadan kaldırılacaktı. Argun, Memlükleri ortadan kaldırmak için Papatya, Fransa ve İngiltere krallarına elçiler göndermiş, onların yardımlarını istemiştir. Hıristiyan Avrupa'yla kurulmaya çalışılan olumlu ilişkiler, ilhanlı topraklarında yaşayan hıristiyanları oldukça memnun etmiştir. Argun dönemi, Anadolu için de hayli hareketli bir dönemdir. ISI. Gıyaseddin Keyhüsrev'in öldürülmesi, yerine Gıyaseddin Mesud'un getirilmesi ve bu süreçte yaşanan olaylar, huzur ve asayişten yoksun bir coğrafya tablosu ortaya koymaktadır. Ülkedeki Moğol hükümranlığı en çok Karamanoğulları, Eşrefoğulları ve Germiyanoğuüan gibi Türkmen zümrelerini rahatsız ediyordu. Değerli vezir Sâhib-Ata'nın ölümüyle Anadolu'ya İranlı vezir Fahreddin Kazvînî gönderilmiş; iltizamına aldığı bölgeye maddi açıdan birçok zararlar vermiştir. Hakkında yapılan şikayetler üzerine «dam edilmiştir.132 Bu dönem Anadolu'su, Hâce Nasıreddin'in iyi niyetli çabalan ve Anadolu askeri valisi Geyhaîu'nun asayişi temin etme girişimleriyle biraz olsun refaha kavuşmuştur.