Yargısal insan hakları koruma mekanizmalarında kabul edilebilirlik ölçütleri


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, KAMU HUKUKU ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SÜMEYYE HANDE ÇAKIR

Danışman: ALİ ERSOY KONTACI

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bireyi korumakla yükümlü devlet organlarının dahi bireylerin temel hak ve özgürlüklerini ihlal etmesi karşısında insan haklarını uluslararası boyutlarda koruyacak mekanizmalar geliştirilmiştir. Bu mekanizmaların arasında bireylere daha nitelikli bir koruma sağlayan bireysel başvuru yolu ön plana çıkmaktadır. Bireysel başvuru mekanizması, devlet karşısında, bireylerin hak ve özgürlüklerinin etkin bir şekilde korunması amacına hizmet etmektedir. Son dönemlerde bireylerin, gerçekleşen insan hakları ihlalleri karşısında bu yolu sıklıkla kullanmaya başladıkları gözlemlenmektedir. Bu yoğun başvuruların doğal bir sonucu olarak denetim organlarının artan iş yükü sorunu karşımıza çıkmaktadır. Bu noktada, denetim mekanizmalarının artan iş yükü sorununa bir çözüm niteliğinde kullanmaya başladığı kabul edilebilirlik ölçütleri karşımıza çıkmaktadır. Bireysel başvuru mekanizmasının etkinliğini koruyabilmesi hususunda önem arz eden, başvurunun esastan incelenmesine geçilmeden önce başvuruda aranan bir takım koşullar bulunmaktadır. Bu koşullar bireysel başvuru mekanizmasının usûlî incelemesinin birinci basamağını oluşturan "kabul edilebilirlik ölçütleri"dir. Ancak bazı ölçütler var ki, başvuruların bu ölçütlere dayanılarak kabul edilebilirlik incelemesi aşamasında reddedilmesi, başvurunun esastan reddedilmesine yakın sonuçlar içermektedir. Bu şekilde reddedilen bir başvuru düzeltilememekte, tamamlanamamakta veya değiştirilememektedir. Dolayısıyla denetim mekanizmalarının, artan iş yükleri karşısında söz konusu ölçütleri birer eleme aracı olarak kullanma olasılıkları, bireysel başvuru mekanizmasının temel hak ve özgürlükleri koruma işlevi açısından tehlike oluşturmaktadır. Bu durum ise bireysel başvuru mekanizmasının asıl anlam ve amacı ile ters düşecektir. Kabul edilebilirlik ölçütlerinin değerlendirilmesi bu sebeple büyük önem arz etmektedir. Bu çalışma, uluslararası mekanizmaların bireysel başvurularda aradığı kabul edilebilirlik ölçütlerinin, denetim mekanizmalarınca nasıl değerlendirildiğini ve yorumlandığını, bu yorumlar sonucunda insan haklarının korunması meselesinin nasıl şekillendiğini incelemeyi amaçlamaktadır.